Sağlık sitesi uyum denetimi rehberi: Klinik ve hastane sitelerinde riskli ifadeler

Sağlık alanında bir web sitesi yazmak, sıradan bir işletme sitesi yazmaktan farklıdır. Bir cümle hem ziyaretçinin sağlık kararını etkileyebilir hem de tanıtım kurallarına takılabilir. "Ağrısız tedavi", "en iyi klinik", "memnun hastalarımız anlatıyor" gibi ifadeler pazarlama metinlerinde sık görülür. Sağlık tanıtımında ise bu ifadelerin çoğu sorun yaratabilir.

Bu rehber, sağlık sitelerinde hangi tür ifadelerin risk taşıdığını, Google'ın sağlık içeriğine neden daha sıkı baktığını ve Otopilot içindeki sağlık uyum denetiminin nasıl çalıştığını anlatır.

Önemli not: Bu yazı ve anlatılan denetim hukuki görüş değildir. Denetim riskli ifadeleri işaretler, kesin uyum sözü vermez. Son karar size, hekiminize ve hukuk danışmanınıza aittir.

Sağlık içeriği neden ayrı bir dikkat ister?

İki ayrı neden var: mevzuat ve arama motoru.

Mevzuat tarafı

Türkiye'de sağlık hizmetlerinin tanıtımı ayrı bir yönetmelikle düzenlenir. Denetimin dayandığı kural kataloğu üç metinden derlenmiştir:

• Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik
• Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik
• Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği

Bu metinler, sağlık hizmetinin bir ürün gibi pazarlanmasını sınırlar. Amaç, hastanın kararını abartılı vaatler değil, doğru bilgi üzerine vermesidir.

Arama motoru tarafı

Google, sağlık gibi insanların hayatını ve refahını etkileyebilecek konulara daha dikkatli bakar. Yararlı içerik rehberinde bu konuları "Your Money or Your Life" (YMYL) olarak anar ve bu tür sorgularda güvenilirliğe daha fazla ağırlık verildiğini söyler. Rehber şu soruları sormanızı önerir: İçeriği kim yazdı? Yazarın uzmanlığı açık mı? Bilgi doğru ve güncel mi?

Google Ads tarafında da sağlık ve ilaç reklamları ayrı bir politikaya bağlıdır. Yani sağlık içeriği hem organik aramada hem de reklamda daha sıkı bir çerçevede değerlendirilir.

Sonuç olarak abartılı ve doğrulanamayan vaatler hem mevzuat hem de güven açısından zarar verir. Ölçülü, kaynaklı ve güncel bir dil iki tarafa da yarar.

Hangi ifadeler risk taşır?

Denetimin kural kataloğu on iki kural içerir. Her kural ilgili yönetmelik maddesine bağlıdır. Kurallar önem derecesine göre üç gruba ayrılır.

Açık ihlal

Bunlar yönetmelikte doğrudan yasaklanan ifade türleridir:

• Ücret, indirim ve kampanya: "Bu ay implant indirimi" gibi fiyat ve kampanya bilgileri.
• Hediye ve çekiliş: Sağlık hizmetinin çekiliş veya hediye ile özendirilmesi.
• Hasta teşekkürleri: Hasta veya yakınlarının memnuniyet ifadeleri üzerinden reklam.
• Üstünlük iddiası: "En iyi", "bir numaralı", "eşsiz" gibi hizmeti diğerlerinden üstün gösteren ifadeler.
• Garanti vaadi: Sonucu kesinmiş gibi gösteren, tüketiciyi yanıltabilecek ifadeler.

Hekim incelemeli

Bu ifadeler tıbbi bir değerlendirme gerektirir. Denetim bunları kendisi düzeltmez.

• Tedavi iddiası: Bir hastalığın tedavi edildiğine dair ifadeler.
• İstatistik iddiası: Bilimsel terimlerin ya da araştırma sonuçlarının olduğundan farklı sunulması.
• Kanıtlanmamış yöntem: Yerleşik tıbbi metot hâline gelmemiş yöntemlerin tanıtımı.

İncelenmeli

Bağlama göre değişen, bir kişinin okuyup karar vermesi gereken ifadelerdir:

• Diğer kuruluşlar aleyhine karşılaştırma
• Hastayı doğrudan bir hekime ya da kuruluşa yönlendiren ifadeler
• "Ağrısız", "acısız" gibi hizmetin niteliği konusunda yanıltabilecek ifadeler
• Ana dal ve yan dal dışındaki sertifikaya dayalı uzmanlık unvanları

Eksik listesi

Riskli ifadelerin yanında, sitede bulunması beklenen bilgiler de kontrol edilir:

• Bilgilendirmenin son güncelleme tarihi
• Site editörüne ulaşılabilecek iletişim bilgisi
• Görsellerde zorunlu uyarı ifadesi ("Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir...")

Sağlık turizmi seçeneği açıksa şunlar da eklenir:

• Sağlık turizmi yetki belgesi
• HealthTürkiye logosu
• Yabancı dil seçeneği
• Akreditasyon belgesi

Her madde için "Sitede var", "Sitede bulunamadı", "Siz kontrol edin" veya "Bu sitede gerekmiyor" sonucu gösterilir. Bulunan maddelerde hangi sayfada ve hangi metinle eşleştiği yazar. Bunu kontrol etmeniz önerilir, çünkü metin eşleşmesi her zaman doğru bağlamı yakalamaz.

Denetim nasıl çalışır?

Sağlık uyum denetimi bir mağaza modülüdür ve site bazında açılır. Ayrıntılar için sağlık uyum denetimi sayfasına bakabilirsiniz.

Başlangıç: Ayarlar

Denetim, ayarları kaydetmeden çalışmaz. Ayarlarda şunlar belirlenir:

• Sağlık turizmi yapıyor musunuz? Açıksa Türkçe olmayan sayfalarda indirim, kampanya ve açık rızalı hasta hikâyesi serbest sayılır. Turizm şartları da eksik listesine eklenir.
• Ek yasaklı ifadeler: Kendi kurumunuzun kullanmak istemediği ifadeleri ekleyebilirsiniz. Katalogda zaten bulunan bir ifadeyi eklerseniz bunu size söyler.
• Instagram hesabı: Boş bırakılırsa sitedeki Instagram bağlantısı kullanılır.
• Düzeltme kipi: Aşağıda anlatılıyor.

Kaynak: Site taraması

Denetim kendi taramasını yapmaz. Sitenizin son tamamlanmış site taramasındaki sayfaları kullanır. Bu yüzden ilk rapor, ilk tarama bittiğinde kendiliğinden hazırlanır. Sonraki her tarama bittiğinde rapor yenilenir. İsterseniz son taramayı ekrandan yeniden denetletebilirsiniz. Bunun için günlük bir hak vardır.

Görünür metin cümlelere bölünür. Meta açıklamalar da okunur. Görsel ve videoların içeriği ise denetlenmez.

Değerlendirme: Kural ve yapay zekâ

Değerlendirme iki katmandan oluşur:

1. Kural tabanlı tarama: Katalogdaki yasaklı ifadeler ve sizin eklediğiniz ifadeler doğrudan eşleştirilir. Eksik listesi de bu katmanda çıkar.
2. Yapay zekâ cümle denetimi: Kuralla yakalanamayan ama riskli olabilecek cümleler yapay zekâ ile sınıflandırılır. Her bulgu için açıklama ve önerilen ifade hazırlanır.

Yapay zekâ katmanı bir sağlayıcıya bağlıdır. Sağlayıcı bağlantısı yoksa ya da yönetici tarafından duraklatıldıysa cümle denetimi yapılmaz ve ekranda nedeni yazar. Bu durumda raporda yalnız kural tabanlı sonuçlar bulunur. Değerlendirilemeyen cümleler sonraki denetimde yeniden denenir.

Bir raporda yapay zekânın ilk kez değerlendireceği cümle sayısı sınırlıdır. Fazlası sonraki taramada sıraya girer. Daha önce değerlendirilmiş cümleler yeniden hak harcamaz.

Instagram

Sitenin yanında hesabın son gönderileri de ayrı olarak denetlenir. Instagram açıklamaları siteye yazdırılamaz. Bulguyu Instagram'da kendiniz düzenlersiniz. Platformun Instagram okuma bağlantısı tanımlı değilse bu bölüm pasif kalır ve ekranda bunun nedeni yazar.

Resmî Gazete takibi

Resmî Gazete fihristi her gün sağlık, tanıtım ve reklam gibi anahtar kelimelerle taranır. Eşleşen bir ilan çıkarsa size bildirim gelir. Bu bir hatırlatmadır. İlanın sizi nasıl etkilediğini yorumlamaz.

Bulgularla ne yapılır?

Her bulguda şu bilgiler yer alır: önem derecesi, riskli bölüm vurgulanmış cümle, ilgili madde alıntısı, açıklama ve önerilen ifade. Bulgu hangi sayfalarda geçiyorsa onlar da listelenir.

Üç düzeltme kipi

1. Yalnız göster: Bulgular ve öneriler raporda kalır. Değişikliği sitenizde kendiniz yaparsınız.
2. Yarı otonom: Önerilen ifadeyi tek tek onaylayarak sitenize yazdırırsınız.
3. Tam otonom: Önerilen ifadeler kendiliğinden yazılır. Hekim incelemeli bulgular bu kipte de hiçbir zaman değiştirilmez.

Yarı ve tam otonom kipler, siteye yazma işini SEO Düzeltme üzerinden yapar. Bu yüzden paketinizde SEO Düzeltme açık olmalı ve siteniz bağlı olmalıdır. Bağlantı türünüz bu değişikliği yazamıyorsa ya da düzeltme geçici olarak durdurulduysa panel bunu söyler ve öneriyi elle uygulamanızı ister. Paket farkları için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.

Tam otonom kipte isterseniz meta açıklamadaki aynı cümle de değiştirilir. Kapalıysa yalnız sayfa metni değişir.

Üç kipin farkını karşılaştırmak için şu tabloya bakabilirsiniz.

Kararlar kalıcıdır

Bir bulguyu reddederseniz ya da düzeltirseniz bu karar sonraki raporlarda hatırlanır. Aynı cümle her taramada yeniden önünüze gelmez. Raporu PDF olarak indirip hekiminizle veya hukuk danışmanınızla paylaşabilirsiniz.

Örnek: Riskli bir cümleyi yeniden yazmak

Önerilen ifade, aynı bilgiyi daha ölçülü bir dille vermeyi amaçlar. Birkaç örnek, mantığı anlamanıza yardımcı olur. Bunlar denetimin birebir çıktısı değil, yaklaşımı gösteren örneklerdir.

• Riskli: "Bölgenin en iyi diş kliniğiyiz." Daha ölçülü hâli: "Kliniğimizde implant, kanal tedavisi ve diş beyazlatma hizmetleri verilmektedir."
• Riskli: "Tamamen ağrısız tedavi." Daha ölçülü hâli: "İşlem lokal anestezi altında yapılır. İşlem sonrası hissedilebilecekler muayenede anlatılır."
• Riskli: "Bu ay saç ekiminde büyük indirim!" Doğru yaklaşım: Yurt içine yönelik sayfada fiyat ve kampanya bilgisi kullanılmaz. Hizmetin kapsamı anlatılır.
• Riskli: "Hastalarımız anlatıyor: Hayatım değişti." Doğru yaklaşım: Hasta teşekkürleri tanıtım aracı olarak kullanılmaz. Bunun yerine işlem süreci ve hazırlık adımları anlatılır.

Bu örneklerin ortak noktası şudur: Ölçülü metin, okura hizmetin ne olduğunu ve nasıl yapıldığını anlatır. Sonucu vaat etmez, başkasıyla kıyaslamaz, fiyatla çekmeye çalışmaz. Bu dil hem tanıtım kurallarına hem de Google'ın güvenilir içerik beklentisine daha yakındır.

Hekim incelemeli bulgularda öneri yalnız bir başlangıçtır. Bir tedavi iddiasını yumuşatmak tıbbi bir karar gerektirebilir. Bu cümleleri hekiminizle birlikte yeniden yazın.

İlk raporu okurken izlenecek sıra

İlk rapor kalabalık görünebilir. Şu sırayla ilerlemek işi kolaylaştırır:

1. Önce açık ihlal bulgularına bakın. Bunlar genellikle en kolay düzeltilen ve en net olanlardır.
2. Sonra eksik listesindeki güncelleme tarihi, editör iletişimi ve görsel uyarısı gibi maddeleri tamamlayın.
3. Hekim incelemeli bulguları bir listeye alıp hekiminize iletin.
4. İncelenmeli bulguları tek tek okuyun. Yanlış eşleşme olduğunu düşündüğünüz bulguyu reddedin. Bu karar sonraki raporlarda hatırlanır.
5. Değişiklikten sonra siteniz yeniden tarandığında raporun güncellendiğini kontrol edin.

Sağlık sitesi yazarken iyi alışkanlıklar

Denetimden bağımsız olarak şu alışkanlıklar hem okura hem de güvene katkı sağlar:

• Yazarı gösterin. Tıbbi içeriği kimin yazdığını ve kimin kontrol ettiğini belirtin. Google'ın yararlı içerik rehberi de bunu önerir.
• Güncelleme tarihini yazın. Sağlık bilgisi eskir. Tarih hem yönetmeliğin beklediği bir bilgidir hem de okura güven verir.
• Vaat yerine bilgi verin. "Kesin çözüm" yerine işlemin ne olduğunu, kimler için uygun olduğunu ve olası riskleri anlatın.
• Karşılaştırmadan kaçının. Kendi hizmetinizi anlatın, başkasının hizmetini kötülemeyin.
• Görsellerde uyarıyı unutmayın. Önce ve sonra görsellerinde zorunlu uyarı ifadesi bulunmalı.
• Fiyatı tanıtım metnine koymayın. Yurt içine yönelik sayfalarda kampanya dili kullanmayın.

Bu alışkanlıklar, yapay zekâ ile metin üretiyorsanız daha da önemlidir. Otomatik üretilen metinler abartılı pazarlama diline kolayca kayar. Yayın öncesi bir kişinin okuması şarttır.

Denetim neleri yapmaz?

• Hukuki görüş vermez. Riskli ifadeleri işaretler. Hukuki değerlendirmenin yerini tutmaz.
• Kendi taramasını yapmaz. Site taraması yoksa rapor oluşmaz.
• Görsel ve video içeriğini okumaz. Yalnız sayfa metni ve meta açıklamalar denetlenir.
• Hekim incelemeli bulguları değiştirmez. Tıbbi karar gerektiren cümleler her kipte onayınızı bekler.
• Instagram'a yazmaz. Instagram bulgularını siz düzenlersiniz.
• Her şeyi yakalayamaz. Kural ve yapay zekâ eşleşmesi bağlamı yanlış okuyabilir. Bulguları okuyarak karar verin.
• Mevzuat değişikliğini kendiliğinden uygulamaz. Resmî Gazete takibi sizi uyarır. Kural kataloğu sürümlü olarak tutulur.

Sık sorulan sorular

Rapor kendi taramasını mı yapar?

Hayır. Site taraması bittiğinde onun sayfa metinlerini kullanır.

Yapay zekâ kapalıysa denetim çalışır mı?

Evet, kural tabanlı tarama ve eksik listesi çalışır. Yapay zekâ cümle denetimi yapılamaz ve ekranda nedeni yazar.

Sağlık turizmi yapıyorum, indirim yazabilir miyim?

Turizm seçeneği açıkken Türkçe olmayan sayfalarda indirim ve kampanya ifadeleri ihlal sayılmaz. Yurt içine yönelik Türkçe sayfalarda kural geçerlidir. Kesin değerlendirme için hukuk danışmanınıza başvurun.

Hekim incelemeli bulgu ne demek?

Tıbbi doğruluk gerektiren bir ifade demektir. Denetim bu cümleyi kendiliğinden değiştirmez, bir hekimin karar vermesini bekler.

Yönetmelik değişirse ne olur?

Resmî Gazete takibi ilgili ilanları bildirir. Kural kataloğu sürümlü tutulur. Değişikliğin sizi nasıl etkilediğini hukuk danışmanınızla değerlendirin.

Kaynaklar

• Google: Yararlı, güvenilir ve kullanıcı odaklı içerik oluşturma
• Google: Arama sıralama sistemleri rehberi
• Google Ads: Sağlık ve ilaç politikası