Başlık yapısı ve kelime yoğunluğu rehberi: H1-H6 düzeni ve doğal yazım

Bir metnin arama motoruna ne anlattığı iki yerden okunur: iskeletinden ve kelimelerinden. İskelet, H1 ile H6 arasındaki başlıklardır. Kelimeler ise metnin gövdesidir. İkisi de kolayca bozulur. Tema bir ürün kartına H2 koyar, editör vurgu için H4 seçer, yazar hedef kelimeyi her paragrafa bir kez daha sıkıştırır.

Bu rehber Otopilot'un iki üyeliksiz aracını anlatır: başlık yapısı denetimi ve anahtar kelime yoğunluğu. Araçların neyi saydığını, hangi eşikleri kullandığını ve sonuçları nasıl yorumlamanız gerektiğini koddaki gerçek davranışa göre anlatıyoruz. Asıl amaç yine de araç değil, doğal ve anlaşılır yazmaktır.

Başlık etiketleri ne işe yarar?

Başlık etiketleri sayfanın içindekiler tablosu gibi çalışır. Yazının büyük görünmesi yetmez. Tarayıcılar, ekran okuyucular ve arama motorları yazının boyutuna değil etiketine bakar.

İyi kurulmuş bir yapının üç faydası vardır:

• Okur için: Sayfayı tarayan kişi aradığı bölümü hızla bulur.
• Erişilebilirlik için: Ekran okuyucu kullanan kişiler başlıklar arasında atlayarak gezinir. MDN'nin başlık öğeleri belgesi de düzey atlamamayı ve başlıkları yalnız görünüm için kullanmamayı önerir.
• Arama motoru için: Bölümlerin konusunu anlamak kolaylaşır. Açıkça başlıklandırılmış bölümler yapay zekâ yanıtlarında alıntılanmaya da daha uygundur.

Doğru düzen basittir:

1. H1: sayfanın tek ana konusu.
2. H2: ana bölümler.
3. H3: bir H2 bölümünün alt başlıkları.
4. H4 ve altı: yalnız gerçekten derin içeriklerde.

Yan menü, alt bilgi ve ürün kartlarında çoğu zaman başlık etiketine gerek yoktur. Görünümü CSS ile ayarlamak yapıyı temiz tutar.

Başlık yapısı denetimi neyi kontrol eder?

Başlık yapısı sayfasına adres yazdığınızda site raporu açılır ve "Başlık yapısı" bölümü en üste gelir. Bu bölümde beş kontrol vardır:

• H1 başlığı: Sayfada metni olan bir H1 yoksa yüksek etkili hata.
• H1 sayısı: Birden fazla H1 varsa orta etkili uyarı. Kural ihlali değildir, ama ana konuyu bulanıklaştırabilir.
• Alt başlıklar: Sayfada hiç H2 yoksa uyarı. İçeriği bölümlere ayırmak taramayı ve okumayı kolaylaştırır.
• Başlık sırası: Bir başlık, kendinden önceki başlığın bir alt düzeyinden daha derine iniyorsa düzey atlanmış sayılır. H2'den sonra doğrudan H4 gelmesi buna örnektir. Rapor kaç yerde atlama olduğunu yazar.
• Boş başlıklar: Metni olmayan başlıklar sayılır. Çoğu zaman yalnız ikon tutan ya da içeriği kaldırılmış bir etikettir.

Beş kontrolün ne zaman uyarı verdiğini şu tablo özetler:

Bulguların altında başlık ağacı gösterilir. İlk 80 başlık, düzeyine göre girintili olarak listelenir ve düzey atlayan başlıklar işaretlenir. Ağaçta "Sepetim", "Bültene katılın" gibi içerik dışı ifadeler görüyorsanız şablon bileşenleri başlık etiketi kullanıyor demektir.

Rapor ayrıca site haritasından seçilen en fazla sekiz örnek sayfada H1 olup olmadığına bakar. Aynı eksik birkaç sayfada tekrar ediyorsa sorun büyük ihtimalle şablondadır.

Bir sayfada kaç H1 olmalı?

Google birden fazla H1 kullanımının tek başına sorun olmadığını söyler. Bunun bir ceza nedeni olduğuna dair kanıt da yoktur. Araç bu yüzden çoklu H1'i hata değil uyarı olarak gösterir.

Yine de pratikte tek H1 en temiz çözümdür. Sayfanın ana konusunu tek cümlede ilan eder, editörler için kural basit kalır ve ekran okuyucularda daha anlaşılırdır. Asıl sorun H1'in hiç olmaması ya da anlamsız bir içerik taşımasıdır. Logonun, "Hoş geldiniz" metninin ya da her sayfada aynı olan bir sloganın H1 olması sayfa hakkında bilgi vermez. H1 metni title ile birebir aynı olmak zorunda değildir, ama aynı konuyu anlatmalıdır.

Başlık yapısını düzeltirken izlenecek adımlar

Başlık ağacını açtığınızda sorun çoğu zaman tek bir sayfada değil, şablondadır. Bu yüzden düzeltmeye sayfa sayfa değil, katman katman yaklaşın:

1. Önce H1'i netleştirin. Her sayfa türünde H1'in nereden geldiğini bulun. Blog yazısında yazının başlığı, ürün sayfasında ürün adı, kategori sayfasında kategori adı olmalıdır. Logo ya da site adı H1 olmamalıdır.
2. Şablon bileşenlerini temizleyin. Kenar çubuğundaki "Son yazılar", alt bilgideki "Bize ulaşın" gibi başlıklar sayfanın konusu değildir. Bunları sıradan metne çevirin.
3. İçerik başlıklarını sıraya koyun. Editör vurgu için H4 seçmişse onu H3 ya da H2 yapın, boyutu CSS ile küçültün.
4. Boş başlıkları kaldırın. İkon tutan başlıkta ikonun yanına metin ekleyin ya da etiketi değiştirin.
5. Bir sayfada kontrol edin, sonra yayın. Şablon değişikliği bütün sayfalara yansır. Önce tek sayfada başlık ağacını kontrol edip sonra diğer türlere geçin.

Bu adımlar sıralama vaadi taşımaz. Ama hem okur hem arama motoru için sayfanın neyi anlattığını daha anlaşılır kılar ve erişilebilirlik sorunlarını azaltır. web.dev'deki başlıklar ve sayfa bölgeleri yazısı aynı konuyu erişilebilirlik tarafından ele alır.

Kelime yoğunluğu nedir ve nasıl hesaplanır?

Kelime yoğunluğu, bir ifadenin metinde kaç kez geçtiğinin toplam kelime sayısına oranıdır. Bin kelimelik bir yazıda on kez geçen ifadenin oranı yüzde birdir.

Anahtar kelime yoğunluğu aracının hesabı şöyle çalışır:

• Payda tüm kelimelerdir. "Ve", "ile", "için" gibi dolgu sözcükleri listelerde gösterilmez, ama toplamdan da çıkarılmaz. Böylece oranlar olduğundan yüksek görünmez.
• Türkçe küçük harf kuralı uygulanır. "İstanbul" ve "istanbul" aynı kelime sayılır, "I" harfi doğru biçimde "ı" olur.
• Kesme işaretinden sonraki ek atılır. "Google'ın" kelimesi "google" olarak sayılır.
• Kök birleştirme yapılmaz. "seo aracı" ile "seo araçları" iki ayrı ifadedir. Bunları birlikte yorumlamanız gerekir.
• Sayılar ve tek harfli parçalar listelere girmez.
• İkili ve üçlü ifadeler cümle sınırını aşmaz. Nokta, soru işareti ya da satır sonu ifadeyi böler. Ayrıca ifadenin ilk ya da son kelimesi dolgu sözcüğü olamaz.

Sonuçta toplam kelime sayısı, anlamlı kelime sayısı, en sık 15 kelime ve en sık 15 ikili ve üçlü ifade gösterilir. İkili ve üçlü ifadeler için en az iki kez geçme şartı aranır.

Aracın iki kullanım biçimi

Yayınlanmamış metin için sayfadaki metin formunu kullanın. En fazla 100.000 karakter yapıştırabilir ve isterseniz en fazla 80 karakterlik bir hedef ifade yazabilirsiniz. Araç hedef ifadenin metinde kaç kez geçtiğini ve oranını da verir. Metin hesaplama için sunucuya gönderilir ve paylaşım için yedi gün saklanır. Gizli bilgi içeren metinleri yapıştırmayın. Metin formunun hakkı adres taramasından ayrı sayılır.

Yayındaki sayfa için üstteki adres alanını kullanın. Site raporu açılır ve "İçerik analizi" bölümü öne gelir. Burada sayfanın ana içeriği okunur. nav, header, footer ve aside öğeleri sayımdan çıkarılır, böylece menü ve alt bilgi metinleri listeyi kirletmez. Bölümde şu kontroller yer alır:

• Kelime tekrarı: Metin en az 150 kelimeyse ve en sık geçen anlamlı kelime metnin yüzde beşini aşıyorsa uyarı verilir. Daha kısa metinlerde yoğunluk yorumlanmaz.
• İçerik miktarı: Ana sayfa ve iletişim sayfası dışındaki sayfalarda 300 kelimenin altı uyarı alır.
• Kod ve metin oranı: Yalnız bilgi olarak gösterilir. Google bu oranı sıralama etkeni olarak kullanmaz ve skoru etkilemez.

Bölümün altında en sık on kelime ile ikili ve üçlü ifadeler tablo olarak listelenir.

Doğru bir yoğunluk oranı var mı?

Hayır. Google böyle bir oran açıklamaz. Yaygın olarak dolaşan "yüzde bir ile iki arası" gibi rakamlar kural değil, alışkanlıktır. Kısa bir ürün açıklamasında marka adı doğal olarak yüksek çıkar. Uzun bir rehberde ana terim çok daha düşük kalabilir.

Raporun yüzde beşlik eşiği bu yüzden bir hedef değil, alarm zilidir. Bu eşiği geçen tek bir kelime çoğu zaman okurken de rahatsız eder. Altında kalmak ise metnin iyi olduğu anlamına gelmez.

Pratik ölçü şudur: metni sesli okuyun. Tekrar kulağınızı tırmalıyorsa fazladır. Ana konuyu anlatan kelime listede hiç öne çıkmıyorsa metin odağını kaybetmiş olabilir.

Anahtar kelime doldurma neden risklidir?

Google'ın spam politikaları anahtar kelime doldurmayı açıkça sayar. Sıralamayı etkilemek amacıyla bir sayfayı anahtar kelimelerle ya da sayılarla doldurmak bu kapsama girer. Belgedeki örnekler tanıdıktır: bağlamı olmayan kelime listeleri, şehir adlarının art arda sıralanması ve aynı kelimenin doğal okunmayacak kadar sık tekrar edilmesi.

Bu tür sayfalar sıralama kaybedebilir veya aramada hiç görünmeyebilir. Daha da önemlisi okuyucu için kötü bir deneyim yaratır. Google'ın faydalı ve güvenilir içerik oluşturma rehberi de içeriğin önce insanlar için yazılmasını ister.

Tekrar sorununu çözmek için şunları deneyin:

• Cümleleri sadeleştirin. Aynı kelimeyi iki cümlede bir tekrar etmek yerine zamir kullanın.
• Eş anlamlı ve yakın ifadeler kullanın. "Site hızı", "sayfa açılış süresi", "yükleme performansı" aynı konuyu anlatır.
• Kelimeyi önemli yerlerde bırakın: title, H1, ilk paragraf ve uygun bir H2. Metnin diplerinde on kez tekrar etmek bu yerlerden daha zayıf bir sinyaldir.
• Şablondan gelen kelimeleri kontrol edin. Listenin başında beklemediğiniz bir kelime görüyorsanız önce metnin kendisine bakın.

Listeleri editoryal ayna olarak kullanın

Yoğunluk listeleri yalnız hata bulmak için değildir. İkili ve üçlü ifadelere baktığınızda metnin gerçekte hangi konuyu işlediğini görürsünüz. Hedeflediğiniz kavram listede yoksa bir bölüm eksik olabilir. Beklemediğiniz bir ifade öne çıkıyorsa yeni bir alt başlık ya da ayrı bir yazı fikri olabilir.

Aynı konuyu işleyen iki sayfanız varsa listeleri karşılaştırın. Neredeyse aynı ifadeler öne çıkıyorsa iki sayfa birbiriyle yarışıyor olabilir. Bu konuyu anahtar kelime kanibalizasyonu yazısında ayrıntılı anlattık.

Bu araçların sınırları

• Ham HTML okunur. İçerik JavaScript ile oluşuyorsa başlık ve içerik kontrolleri hata yerine Ölçülemedi olarak işaretlenir.
• Kök birleştirme yoktur. Türkçe ekli biçimler ayrı sayılır. Bu bilinçli bir tercihtir, ama yorumu size bırakır.
• Arama hacmi ölçülmez. Yoğunluk metnin ne söylediğini anlatır, insanların ne aradığını anlatmaz. Bunun için panel tarafındaki kelime araştırma özelliğine bakabilirsiniz.
• Kalite ölçülmez. Kelime sayısı ve oranlar kural tabanlıdır. Metnin doğru, özgün ve faydalı olup olmadığını söylemez.
• Adres taramasında hedef ifade sorulmaz. Hedef ifadeyle ölçüm yalnız metin formunda yapılır.

Sık sorulan sorular

Yoğunluk yüzde kaç olmalı?

Doğru tek bir oran yoktur. Metin doğal okunuyor ve konu açıkça anlaşılıyorsa oran ikincil bir ayrıntıdır. Raporun yüzde beşlik eşiği yalnız aşırı tekrarı yakalamak içindir.

Birden fazla H1 kullanmak ceza sebebi mi?

Hayır. Araç bunu uyarı olarak gösterir. Tek H1 daha temiz bir yapı sağlar, ama zorunluluk değildir.

Menüdeki kelimeler yoğunluğa dahil mi?

Adres taramasında nav, header, footer ve aside öğeleri çıkarılır. Tema menüyü bu öğelerin dışında kurduysa bazı şablon kelimeleri yine listeye girebilir.

Türkçe karakterler ve şapkalı harfler doğru sayılıyor mu?

Evet. Metin sayılmadan önce Türkçe kurallara göre küçük harfe çevrilir, HTML karakter kodları çözülür ve görünmez karakterler temizlenir. "Zekâ" gibi şapkalı kelimeler bölünmeden tek kelime olarak sayılır.

Başlık ağacında neden alakasız başlıklar var?

Tema ya da eklenti bileşenleri görünüm için başlık etiketi kullanıyor olabilir. Bu bileşenlerde sıradan metin kullanmak görünümü değiştirmeden yapıyı temizler.

Kaynaklar

• Google: Spam politikaları
• Google: Faydalı, güvenilir ve kullanıcı odaklı içerik oluşturma
• MDN: Başlık öğeleri (h1-h6)
• web.dev: Başlıklar ve sayfa bölgeleri
• Google: SEO başlangıç kılavuzu