ChatGPT'de nasıl görünürüm? Sitenizin yapay zekâ yanıtlarında kaynak gösterilmesi için adımlar

"Rakibimizin adı ChatGPT'de geçiyor, bizimki neden geçmiyor?" Bu soru artık yalnız büyük markaların değil, yerel işletmelerin ve küçük e-ticaret sitelerinin de gündeminde. Cevabın bir kısmı içerikle, bir kısmı marka bilinirliğiyle ilgilidir. Ama şaşırtıcı sayıda sitede sorun çok daha basittir: ChatGPT'nin arama botu sayfaya hiç giremiyordur ve site sahibinin bundan haberi yoktur.

Bu yazı, ChatGPT'de görünmek için yapılabilecek işleri OpenAI'ın kendi belgelerine dayanarak sıralıyor. Önce hangi botun ne iş yaptığını netleştiriyoruz, çünkü yanlış botu engellemek en yaygın hatadır. Sonra robots.txt, sunucu ve CDN engelleri, llms.txt, yapısal veri, alıntılanabilir yazım ve ölçüm konularını ele alıyoruz. Baştan söyleyelim: Bu adımlar ChatGPT'de anılmanızı vaat etmez, yalnız önünüzdeki engelleri kaldırır ve şansınızı artırır.

ChatGPT'de görünmek ne demektir?

ChatGPT'de görünmek, kullanıcı bir soru sorduğunda ChatGPT'nin yanıtında markanızın anılması ya da sayfanızın kaynak olarak gösterilmesi anlamına gelir. Bu iki durum aynı şey değildir. Bir yanıt markanızı kaynak göstermeden anabilir; başka bir yanıt sayfanızı kaynak gösterip markanızın adını hiç geçirmeyebilir. GEO optimizasyonu, yani üretken motor optimizasyonu, bu iki görünürlüğü birlikte artırmaya yönelik çalışmadır.

ChatGPT yanıtlarının bir kısmı modelin eğitim verisinden, bir kısmı ise ChatGPT arama özelliğinin o anda web'de bulduğu sayfalardan gelir. Kaynak bağlantısı gösterilen yanıtlar çoğunlukla ikinci gruptadır. Sizin doğrudan etkileyebileceğiniz kısım da budur: Arama botunun sayfanıza erişebilmesi ve sayfanızın soruya net bir yanıt vermesi. GEO'nun genel çerçevesini yapay zekâ yanıtlarında görünürlük rehberinde anlattık; bu yazı ChatGPT özelinde ilerliyor.

ChatGPT siteleri hangi botlarla okur?

OpenAI, siteleri farklı amaçlarla ziyaret eden üç ayrı kullanıcı ajanı tanımlar ve her birinin robots.txt ile ayrı yönetilebildiğini belirtir. ChatGPT seo çalışmasının ilk kuralı bu ayrımı doğru yapmaktır. Üç botun da adı OpenAI'a aittir, ama biri arama, biri model eğitimi, biri de kullanıcı isteği için çalışır. Aşağıdaki tablo OpenAI'ın bot belgelerindeki açıklamaları özetliyor.

Tablodaki satırlar arasında en sık karıştırılan ikili GPTBot ile OAI-SearchBot'tur. Pek çok site sahibi "OpenAI botu" denince yalnız GPTBot'u bilir ve onu engellemenin her şeyi kapattığını ya da hiçbir şeyi kapatmadığını sanır. Oysa belgede ChatGPT aramasındaki görünürlüğü belirleyen cümle OAI-SearchBot için yazılmıştır:

"Sites that are opted out of OAI-SearchBot will not be shown in ChatGPT search answers." (OpenAI, Overview of OpenAI Crawlers)

Yani ChatGPT arama yanıtlarında kaynak gösterilmek istiyorsanız OAI-SearchBot'a kapıyı açık tutmanız gerekir. OpenAI aynı belgede bu botun robots.txt dosyasında izinli tutulmasını önerir. GPTBot ise tamamen ayrı bir karardır: Onu engellemek, içeriğinizin gelecekteki modellerin eğitiminde kullanılmasını istemediğinizi bildirir ve ChatGPT aramasındaki görünürlüğünüzü bu belgeye göre doğrudan kapatmaz.

ChatGPT-User neden farklıdır?

ChatGPT-User, otomatik tarama yapan bir bot değildir; bir kişi sohbette bir bağlantıyı açmasını ya da bir sayfayı okumasını istediğinde gelir. OpenAI, bu istekler kullanıcı tarafından başlatıldığı için robots.txt kurallarının uygulanmayabileceğini açıkça yazar. Ayrıca bu ajanın, içeriğin aramada görünüp görünmeyeceğine karar vermek için kullanılmadığını belirtir. O karar için OAI-SearchBot kuralına bakılır.

robots.txt dosyanızı nasıl ayarlamalısınız?

Doğru ayar, kararı her bot için ayrı vermektir. Sık yapılan hata, internette dolaşan hazır bir "tüm yapay zekâ botlarını engelle" bloğunu kopyalamaktır. Bu blok GPTBot ile birlikte OAI-SearchBot'u da kapatır ve siteniz ChatGPT arama yanıtlarından çıkar. Pek çok site sahibinin aslında istediği düzen şudur: Eğitim kapalı, arama açık.

Bu düzeni kurmak için karmaşık bir yapılandırma gerekmez. robots.txt dosyası sitenizin kök dizininde durur ve her bot için ayrı bir blok yazılabilir. Bir bot kendi adıyla yazılmış bir blok bulursa genel kuralı değil o bloğu uygular. Bu düzen için robots.txt dosyanızda şu kurallar yeterlidir:

• User-agent: GPTBot ve altında Disallow: / satırı eğitim taramasını kapatır.
• User-agent: OAI-SearchBot ve altında Allow: / satırı arama botuna izni açıkça yazar.
• Genel User-agent: * kuralınız siteyi açık bırakıyorsa ayrı bir OAI-SearchBot bloğu zorunlu değildir, ama açık yazmak ileride yanlış anlaşılmayı önler.

OpenAI, robots.txt değişikliğinden sonra sistemlerinin buna uyum sağlamasının yaklaşık 24 saat sürebileceğini belirtir. Dosyayı güncelledikten hemen sonra sonuç beklemeyin. Kurallarınızın gerçekten beklediğiniz gibi çalıştığını robots ve sitemap denetimi aracıyla kontrol edebilirsiniz. robots.txt'nin genel mantığı için Google'ın robots.txt rehberi de iyi bir başlangıçtır, çünkü sözdizimi tüm büyük botlar için aynıdır.

Sunucu veya CDN engeli neden gözden kaçar?

robots.txt dosyanız kusursuz olsa bile bot sayfanıza ulaşamayabilir, çünkü engel bir katman önce, sunucuda ya da CDN'de olabilir. Cloudflare gibi hizmetlerin bot koruması ve güvenlik duvarı kuralları otomatik isteklere 403 hatası, 429 hatası ya da insan doğrulama sayfası döndürebilir. Bu engel robots.txt dosyasında görünmez ve siteniz tarayıcıda normal açıldığı için fark edilmez.

Bu tür engeli yakalamanın yolu, sayfayı bir botun gördüğü gibi istemektir. OpenAI, OAI-SearchBot, GPTBot ve ChatGPT-User için kullandığı IP aralıklarını ayrı JSON dosyalarında yayımlar. Güvenlik kuralınız bu botlara izin verecekse, kullanıcı ajanı adına değil bu IP aralıklarına dayanmak daha güvenlidir; çünkü kullanıcı ajanı adı kolayca taklit edilebilir. Cloudflare panelinizde yapay zekâ botlarını engelleme ayarlarını ve özel güvenlik kurallarını da gözden geçirin.

Erişimi tek ekranda görmek için herkese açık Yapay Zekâ Görünürlük Kontrolü aracını kullanabilirsiniz. Araç robots.txt dosyanızın her yapay zekâ botu için ne söylediğini, sayfanın otomatik isteklere hangi HTTP koduyla yanıt verdiğini ve Cloudflare işaretlerini gösterir. Eğitim botlarının engellenmesini hata saymaz, arama ve yanıt botlarının engellenmesini ise uyarı ya da hata olarak işaretler. Aracın sonuçlarını nasıl okuyacağınızı yapay zekâ görünürlük kontrolü rehberinde anlattık.

llms.txt gerekli mi?

Kısa cevap: Zorunlu değildir ve ChatGPT'de görünme üzerindeki etkisi belirsizdir. llms.txt, yapay zekâ araçlarına sitenin kısa bir özetini ve önemli sayfaların listesini Markdown biçiminde sunmak için önerilmiş bir dosyadır. Fikir 3 Eylül 2024'te Jeremy Howard tarafından ortaya atıldı ve llmstxt.org sitesinde hâlâ bir öneri olarak tanımlanıyor. Yani bir standart kuruluşunun onayladığı resmî bir standart değildir.

Bugün bazı geliştirici araçları ve belge siteleri bu dosyayı kullanıyor. Ancak OpenAI'ın bot belgeleri, ChatGPT aramasının kaynak seçiminde llms.txt dosyasını kullandığını söylemiyor. Google da arama tarafında bu tür ayrı dosyalara gerek olmadığını belirtiyor. Bu yüzden dürüst önerimiz şudur: Elinizde zaman varsa ve özellikle bir yazılım ya da belge siteniz varsa llms.txt eklemek zarar vermez. Ama robots.txt, sunucu erişimi ve içerik netliği bitmeden bu dosyaya öncelik vermeyin.

Yapısal veri ve marka varlığı nasıl yardımcı olur?

Yapay zekâ sistemleri farklı kaynaklardaki bilgileri birleştirirken markanın kim olduğunu anlamaya çalışır. Ana sayfanızdaki Organization ya da LocalBusiness yapısal verisi, marka adınızı, logonuzu ve iletişim bilgilerinizi makinelerin okuyacağı biçimde bildirir. Bu veri, aynı adı taşıyan başka bir işletmeyle karışma riskini azaltmaya yardım eder.

Burada en çok ihmal edilen alan sameAs özelliğidir. Schema.org, sameAs özelliğini öğenin kimliğini açıkça gösteren bir referans sayfasının adresi olarak tanımlar. Sosyal medya hesaplarınızı, ticaret sicili kaydınızı ya da sektör dizinindeki profilinizi sameAs ile bağlamak, markanızın dağınık izlerini tek bir kimliğe toplar. Yapısal verinizin geçerli olup olmadığını JSON-LD doğrulayıcı ile kontrol edebilirsiniz.

Marka varlığı yalnız kendi sitenizle sınırlı değildir. Sektör sitelerinde, güvenilir dizinlerde ve gerçek müşteri yorumlarında yer almak, yapay zekâ yanıtlarının dayandığı zemini oluşturur. Satın alınmış anılmalar ya da sahte yorumlar ise hem güven kaybettirir hem de kalıcı bir fayda sağlamaz.

Alıntılanabilir paragraf nasıl yazılır?

Alıntılanabilir paragraf, bağlamından koparıldığında da anlamını koruyan ve bir soruyu doğrudan yanıtlayan paragraftır. Yapay zekâ yanıtları sayfanızın tamamını değil, çoğunlukla belirli bir bölümünü kullanır. O bölüm tek başına anlaşılır değilse, örneğin "yukarıda belirttiğimiz gibi" diye başlıyor ya da önceki paragrafa dayanıyorsa, alıntılanma şansı düşer. Uygulamada şu kurallar işe yarar:

• Tanımla başlayın. "X, ... anlamına gelir" ya da "X, ... sürecidir" gibi net bir cümle kurun.
• Soruyu başlığa taşıyın. Kullanıcının sorduğu soruyu ara başlık yapın, cevabı hemen altına yazın.
• Somut olun. Tarih, süre, adet ve birim verin; kaynağını gösteremediğiniz rakamı yazmayın.
• Kaynak gösterin. Resmî belgeye bağlantı vermek iddianızı doğrulanabilir kılar.
• Tarih ekleyin. Yayın ve güncelleme tarihi, bilginin ne kadar güncel olduğunu gösterir.

Bu kurallar yalnız ChatGPT için değil, Google'ın yapay zekâ özellikleri için de geçerlidir. Google'ın bu konudaki resmî tutumunu Google yapay zekâ cevaplarında görünmek yazısında özetledik. Yapay zekâ ile içerik üretiyorsanız doğrulama adımını atlamamak için yapay zekâ ile SEO rehberine de göz atın.

ChatGPT'deki görünürlüğünüzü nasıl ölçersiniz?

En basit ölçüm yöntemi, müşterilerinizin soracağı beş on soruyu ChatGPT'ye elle sormak ve yanıtları tarih, soru ve sonuçla birlikte not almaktır. Bu yöntem ücretsizdir ama zahmetlidir ve tek bir yanıta dayanır. Yapay zekâ modelleri aynı soruya farklı anlarda farklı yanıt verebilir; tek ölçüm bir kanıt değil, yalnızca o anda alınmış bir örnektir.

Düzenli ölçüm için Otopilot içindeki GEO modülü, belirlediğiniz soruları ChatGPT, Perplexity, Gemini ve Google yapay zekâ özetlerine belirli aralıklarla sorar. Her yanıtta markanızın anılıp anılmadığını, anılma sırasını, alan adınızın kaynak gösterilip gösterilmediğini ve anılan rakipleri kaydeder. ChatGPT ölçümlerinde kendi OpenAI anahtarınızı da kullanabilirsiniz. Modül ayrıca GPTBot gibi yapay zekâ tarayıcılarının sitenize ne zaman geldiğini izleme koduyla gösterebilir.

Modülün sınırlarını da bilmek gerekir: Yanıtlara girmenizi sağlamaz, gerçek kullanıcı sayısını veremez ve kişiselleştirmeyi ölçemez. Sonuçlara tek tek değil, birkaç ölçüm boyunca eğilim olarak bakın. Ölçümler ücretli yapay zekâ ve veri sağlayıcılarını kullandığı için başlamadan önce tahmini kullanım gösterilir; sağlayıcı duraklatıldığında sahte sonuç üretilmez, satır atlandı olarak işaretlenir. Kurulum ve okuma ayrıntıları GEO modülü rehberinde yer alıyor.

Sık sorulan sorular

GPTBot'u engellersem ChatGPT'de görünmez miyim?

Hayır, OpenAI'ın belgesine göre ChatGPT arama yanıtlarındaki görünürlüğü belirleyen bot GPTBot değil, OAI-SearchBot'tur. GPTBot'u engellemek yalnız içeriğinizin model eğitiminde kullanılmasını istemediğinizi bildirir. Eğitimi kapatıp aramayı açık bırakmak için GPTBot'a Disallow, OAI-SearchBot'a Allow kuralı yazmanız yeterlidir. Kuralı yazdıktan sonra iki botun kararını bir denetim aracıyla ayrı ayrı doğrulayın.

robots.txt değişikliğinin etkisi ne kadar sürede görülür?

OpenAI, robots.txt güncellemesinden sonra sistemlerinin uyum sağlamasının yaklaşık 24 saat sürebileceğini belirtir. Bu süre yalnız botun yeni kuralı okumasıyla ilgilidir; yanıtlarda kaynak gösterilmeye başlamanız ayrıca içeriğinize ve sorunun rekabetine bağlıdır. Değişiklikten sonra birkaç gün bekleyip erişimi yeniden kontrol edin. Sunucu ya da CDN engeli de varsa yalnız robots.txt düzeltmesi yetmez.

llms.txt eklemek ChatGPT'de görünmemi sağlar mı?

Hayır, llms.txt resmî bir standart değil, 2024'te ortaya atılmış bir öneridir ve ChatGPT aramasının bu dosyayı kullandığına dair resmî bir açıklama yoktur. Dosyayı eklemek zarar vermez ama etkisi belirsizdir. Önceliği robots.txt, sunucu erişimi, yapısal veri ve soruyu doğrudan yanıtlayan içeriğe verin.

Sitem Cloudflare arkasında, ne kontrol etmeliyim?

Cloudflare'in yapay zekâ botlarını engelleme ayarını ve özel güvenlik duvarı kurallarınızı kontrol etmelisiniz, çünkü bu engeller robots.txt dosyasında görünmez. Sayfanızın botlara 403, 429 ya da doğrulama sayfası döndürüp döndürmediğini Yapay Zekâ Görünürlük Kontrolü aracıyla görebilirsiniz. İzin kuralı yazacaksanız OpenAI'ın yayımladığı IP aralıklarına dayanın.

ChatGPT'de markamın anılıp anılmadığını nasıl takip ederim?

Başlangıçta en önemli soruları ChatGPT'ye elle sorup yanıtları tarihle birlikte kaydedebilirsiniz. Düzenli ve karşılaştırmalı takip için GEO modülü aynı soruları belirli aralıklarla sorar, anılmayı ve kaynak gösterilmeyi ayrı ayrı kaydeder. Tek ölçüme değil, birkaç ölçümdeki eğilime bakmak daha doğru sonuç verir.

Kaynaklar

• OpenAI: Tarayıcılar ve kullanıcı ajanları (OAI-SearchBot, GPTBot, ChatGPT-User)
• llms.txt önerisi
• Schema.org: sameAs özelliği
• Google Search Central: robots.txt dosyasına giriş
• Google Search Central: Organization yapısal verisi
• Google Search Central: Yapay zekâ özellikleri ve web siteniz