Sertifika doğrulama: QR kodlu sertifika nasıl hazırlanır ve nasıl kontrol edilir
Hazırlayan Ersin DorlakYayın: Son güncelleme:
8 dk okuma
Kısa özetSertifika doğrulama nasıl çalışır: QR kodlu sertifikada hangi bilgiler olmalı, doğrulama kodu nasıl üretilir, iptal ve geçerlilik süresi nasıl yönetilir.
Sertifika doğrulama, bir eğitim belgesinin gerçekten o kurum tarafından, o kişiye ve o eğitim için verildiğinin üçüncü bir kişi tarafından kontrol edilebilmesidir. Kâğıt ya da PDF sertifika tek başına kolayca kopyalanır; ad değiştirilir, tarih düzeltilir, hiç alınmamış bir eğitim belgeye eklenir. İşe alım yapan bir şirket, müşterisine eğitimli personel gönderen bir firma ya da bir sonraki kursa kayıt alan bir eğitim kurumu, önüne gelen belgenin doğru olup olmadığını bilmek ister. Bu yüzden kurs, seminer ve şirket içi eğitim veren kurumlar, sertifikalarına bir doğrulama yolu eklemeye başladı. En pratik yol, her sertifikaya benzersiz bir kod vermek ve bu kodu bir QR kodla doğrulama sayfasına bağlamaktır. Bu yazıda doğrulanabilir bir sertifikada hangi bilgilerin bulunması gerektiğini, doğrulama kodunun nasıl üretilmesi gerektiğini, iptal ve geçerlilik süresinin nasıl yönetildiğini, kişisel verilerle ilgili dikkat edilecek noktaları ve Otopilot'un Sertifika Üretici ve Doğrulama botunun bu işi nasıl yaptığını anlatıyoruz.
Sertifika doğrulama neden gereklidir?
Bir sertifikanın değeri, onu veren kuruma duyulan güvenden gelir. Belge sahteyse bu güven zarar görür: kurum hiç tanımadığı bir kişinin kendi adıyla belge dolaştırdığını çoğu zaman bilmez. Doğrulama, bu güveni belgenin dışına taşır. Belgeye bakan kişi, kurumun kendi kaydına ulaşır ve belgedeki bilgilerin kayıtla aynı olup olmadığını görür.
Doğrulamadan yararlanan taraflar şunlardır:
- İşverenler ve insan kaynakları ekipleri. Başvuru dosyasındaki eğitim belgelerini tek tek kuruma sormadan kontrol eder.
- Eğitim kurumunun kendisi. Telefonla ya da e-postayla gelen "bu belge sizin mi?" sorularına harcanan zamanı azaltır.
- Katılımcı. Belgesinin gerçek olduğunu kolayca gösterir; kaybettiğinde kurumdan yeni kopya isteyebilir.
- Denetim yapan taraflar. Şirket içi eğitimlerde, çalışanın eğitimi gerçekten aldığını kayıtla eşleştirir.
Doğrulamanın kurum içinde de bir faydası vardır. Eğitim veren ekip, hangi dönemde kaç kişiye hangi eğitim için belge verdiğini tek listeden görür. Eski bir katılımcı belgesini kaybettiğini söylediğinde, kayıt bulunur ve aynı kodla yeni bir kopya hazırlanır; böylece aynı kişi için ikinci, farklı kodlu bir belge dolaşmaz. Şirket içi eğitimlerde ise hangi çalışanın hangi eğitimi tamamladığı, denetim öncesinde dağınık dosyalar arasında aranmaz.
Doğrulama bir sertifikayı resmî belge yapmaz. Bazı eğitimlerin belgesi, ilgili kamu kurumunun onayıyla ya da kamu kurumunun kendi sisteminde verilir; Millî Eğitim Bakanlığı onaylı kurs belgeleri bunun bir örneğidir. Kurumun kendi düzenlediği bir katılım belgesi ise kurumun beyanıdır; doğrulama bu beyanın kurumun kaydıyla tutarlı olduğunu gösterir.
Doğrulanabilir bir sertifikada hangi bilgiler olmalı?
Doğrulama sayfası ile belge aynı bilgileri göstermelidir. Belgede olup doğrulamada olmayan ya da tam tersi bir bilgi, karşılaştırmayı zorlaştırır. Aşağıdaki tablo temel alanları ve neden önemli olduklarını özetliyor:
| Alan | Örnek | Neden gerekli |
|---|---|---|
| Ad soyad | Ayşe Yılmaz | Belgenin kime ait olduğunu gösterir |
| Eğitim adı | Excel ile Veri Analizi | Hangi eğitimin tamamlandığını gösterir |
| Süre | 24 saat | Eğitimin kapsamını gösterir |
| Veriliş tarihi | 9 Kasım 2026 | Belgenin ne zaman verildiğini gösterir |
| Geçerlilik sonu | 9 Kasım 2029 (varsa) | Süreli eğitimlerde yenileme zamanını gösterir |
| Düzenleyen kurum | Bilgi Akademi | Beyanın sahibini gösterir |
| Doğrulama kodu | K7MPQ-3XH9A | Belgeyi kayda bağlar |
Belgenin görsel tasarımı da güven verir. Kurum adı, belge başlığı, imzalayan kişinin adı ve unvanı ile sade bir çerçeve yeterlidir. Logolar ve renkler kurumun kimliğini yansıtır ama doğrulamanın yerine geçmez; aynı tasarım kolayca kopyalanabilir.
QR kod, doğrulama adresini telefon kamerasıyla açılabilir hâle getirir. QR kodun yanına kodu ve adresi düz metin olarak da yazmak gerekir; belge yazdırılıp fotokopiyle çoğaltıldığında QR kod bozulabilir, o zaman kodu elle yazmak tek yol olur. Belgenin nasıl teslim edileceği de baştan düşünülmelidir. PDF sertifika e-postayla ya da kurumun kendi paylaşım kanalıyla gönderilebilir; yazdırılacaksa A4 yatay düzen ve yeterli kenar boşluğu, çoğu yazıcıda kesilmeden basılmasını sağlar. Toplu bir eğitimde belgeleri tek tek değil, aynı gruba ait tüm katılımcılar için tek dosyada üretmek hem zaman kazandırır hem de dağıtımı kolaylaştırır. Belgeleri teslim etmeden önce birkaç örneği açıp adların doğru yazıldığını, Türkçe karakterlerin düzgün göründüğünü ve QR kodun telefonla okunduğunu kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.
QR kodların bağlantı yönetimi konusunda dinamik QR kod ve kısa link yazımız da fikir verebilir.
Doğrulama kodu nasıl üretilmeli?
Doğrulamanın güvenilir olması, kodun tahmin edilememesine bağlıdır. Sıra numarası gibi artan bir kod kullanılırsa, bir kişi kendi belgesindeki numarayı bir artırıp başka birinin belgesine ulaşabilir. Ad soyad ve tarihten türetilen bir kod da benzer biçimde tahmin edilebilir.
Kodun uzunluğu ile kullanışlılığı arasında bir denge vardır. Çok kısa kod tahmin edilebilir, çok uzun kod ise elle yazılırken hataya açıktır. On karakter civarında, harf ve rakamlardan oluşan bir kod bu dengeyi iyi kurar.
İyi bir doğrulama kodunun özellikleri şunlardır:
- Rastgele üretilir; bir öncekiyle ilişkisi yoktur.
- Yeterince uzundur; tüm olası kodları denemek pratikte mümkün değildir.
- Karıştırılan karakterleri içermez: 0 ile O, 1 ile I ve L gibi.
- Okuması kolay olsun diye beşerli gruplara ayrılarak yazılır.
- Her belge için benzersizdir; aynı kod ikinci kez verilmez.
Kod bir kez verildikten sonra değiştirilmemelidir. Belge dolaşıma girdiği anda kod da onunla birlikte dolaşır; kodu değiştirmek, eski belgenin doğrulanamaz hâle gelmesi demektir.
Doğrulama sayfasının da kendini koruması gerekir. Aynı adresten kısa sürede çok sayıda sorgu gelirse sınırlamak, kod denemeye dayalı tarama girişimlerini zorlaştırır. Sayfanın arama motorlarına kapalı olması, katılımcı bilgilerinin arama sonuçlarında görünmesini önler.
Kayıtların saklanması da doğrulamanın bir parçasıdır. Doğrulama sayfası, kurumun kaydı durduğu sürece çalışır; kayıt silinirse belge doğrulanamaz hâle gelir. Bu yüzden düzenlenen tüm sertifikaların listesini düzenli olarak dışa aktarıp kurumun kendi arşivinde saklamak, hem denetimlerde hem de katılımcının yıllar sonra belge istemesi durumunda işe yarar.
Kodun belge üzerindeki yeri de önemlidir. Belgenin alt köşesinde, QR kodun hemen altında ve açıkça okunur bir yazı tipiyle durması, hem tarayan hem de elle yazan kişinin işini kolaylaştırır.
İptal, geçerlilik süresi ve kişisel veriler
Her belge doğru düzenlenmez. Yanlış yazılmış bir ad, yanlış tarih ya da eğitimi tamamlamadığı sonradan anlaşılan bir katılımcı olabilir. Bu durumda belgeyi silmek yerine iptal etmek daha doğrudur. Silinen kayıt doğrulamada "bulunamadı" görünür; iptal edilen kayıt ise "iptal edildi" der. Hatalı belge dolaşmaya devam etse bile, doğrulayan kişi belgenin geçersiz olduğunu açıkça görür. Doğru bilgilerle yeni belge düzenlenir.
Bazı eğitimlerin belgesi belirli bir süre geçerlidir. İş sağlığı ve güvenliği gibi konularda eğitimlerin belirli aralıklarla yenilenmesi mevzuatla düzenlenir; ilk yardım gibi sertifikalarda da süre bulunur. Süreli belgelerde geçerlilik sonu hem belgede hem doğrulama sayfasında yazmalı, süre dolduğunda doğrulama sayfası bunu göstermelidir. Hangi eğitimin ne kadar süre geçerli olduğu için güncel mevzuatı ve ilgili kurumu esas alın.
Doğrulama sayfası, katılımcının adını ve aldığı eğitimi herkese açık bir adreste gösterir. Bu kişisel veridir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, verinin hangi amaçla işlendiğinin kişiye bildirilmesini ve amaçla sınırlı işlenmesini ister. Pratikte şu düzen iş görür:
- Kayıt sırasında katılımcıya, sertifikasının doğrulama sayfasında hangi bilgilerle görüneceğini bildirin.
- Doğrulama sayfasında yalnız gerekli bilgileri gösterin; telefon, e-posta ya da kimlik numarası göstermeyin.
- Soyadını kısaltarak göstermek (ör. Ayşe Y.) kimliği yeterince doğrular ve veriyi azaltır.
- Doğrulama sayfasını arama motorlarına kapatın.
Eğitim sonrası katılımcının görüşünü almak da belge sürecinin bir parçası olabilir; bunun için müşteri memnuniyet anketi yazımızdaki yöntemlerden yararlanabilirsiniz.
Otopilot ile sertifika doğrulama
Otopilot'un Sertifika Üretici ve Doğrulama botu, sertifika hazırlama ve doğrulama işini tek yerde toplar. Önce kurum adını, belge başlığını (Sertifika, Katılım Belgesi gibi), imzalayan kişinin adını ve unvanını ve vurgu rengini kaydedersiniz.
Katılımcılar iki yoldan eklenir:
- Tek tek: ad soyad, eğitim adı, veriliş tarihi, isteğe bağlı süre ve geçerlilik sonu.
- Toplu: Ad Soyad, Eğitim, Tarih ve isteğe bağlı Saat ve Geçerlilik sütunlu CSV ya da Excel dosyası; tek seferde 500 satıra kadar. Hatalı satırlar satır numarası ve nedeniyle listelenir.
Her sertifikaya karıştırılmayan harf ve rakamlardan oluşan, rastgele üretilmiş 10 karakterlik benzersiz bir kod verilir. Sertifikalar A4 yatay PDF olarak, bir toplu işin tamamı ya da seçtiğiniz kayıtlar tek dosyada iner. Her sayfada ad soyad, eğitim, süre, tarih, imza alanı, doğrulama kodu ve doğrulama sayfasını açan QR kod bulunur. İsterseniz PDF'e logo eklenir; logo saklanmaz.
Tipik bir kullanım şöyle ilerler: kurs bittiğinde katılımcı listesini Excel'den CSV olarak kaydedip toplu iş adıyla yüklersiniz, ör. "Kasım 2026 Excel Kursu". Bot satırları denetler, tarihi hatalı ya da adı eksik satırları gösterir, geri kalanlar için sertifika kayıtlarını oluşturur. Ardından toplu işi seçip PDF'i indirir, her katılımcıya kendi sayfasını gönderirsiniz. Daha sonra bir işveren belgedeki QR kodu okuttuğunda kurumunuzun kaydını görür.
Doğrulama sayfası herkese açıktır, arama motorlarına kapalıdır ve adres başına sorgu sayısı sınırlıdır. Sayfa sertifikanın geçerli, iptal edilmiş ya da süresi dolmuş olduğunu, katılımcının adını (ayara göre soyadı kısaltılmış), eğitimi, süreyi, tarihi ve düzenleyen kurumu gösterir. Hatalı belgeyi listeden iptal ettiğinizde doğrulama sayfası iptal tarihini gösterir. Tüm kayıtlar CSV olarak dışa aktarılabilir. Paket seçenekleri için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Doğrulama kodu tahmin edilebilir mi?
Kod rastgele baytlardan üretilir ve sıralı değildir; olası kod sayısı çok büyüktür ve doğrulama sayfası sorgu sayısını sınırlar. Bu nedenle bir kodu bilen kişi başka bir kodu türetemez.
Bu sertifikalar resmî belge yerine geçer mi?
Hayır. Bot kurumun kendi düzenlediği belgeyi ve doğrulama kaydını üretir. Resmî onay gerektiren eğitimlerde ilgili kurumun süreci ayrıca izlenmelidir.
Yanlış düzenlenen sertifikayı düzeltebilir miyim?
Hatalı sertifikayı iptal edip doğru bilgilerle yenisini oluşturursunuz. Eski kod doğrulamada iptal edildi olarak görünür, böylece hatalı belge kullanılamaz.
Katılımcının tam adı doğrulama sayfasında görünür mü?
Varsayılan olarak soyadın yalnız ilk harfi görünür. Ayarlardan tam adı açabilirsiniz; bu durumda katılımcıları bilgilendirmeniz gerekir.
Excel dosyamdaki sütun adları farklıysa ne olur?
Bot Türkçe karakter ve büyük-küçük harf farkını gözetmeden Ad Soyad, Eğitim, Tarih, Saat ve Geçerlilik başlıklarını tanır. Farklı adlandırılmış sütunları bu başlıklarla yeniden adlandırmanız yeterlidir.
Kaynaklar
Bu sayfayı kim hazırladı?
Bu içeriği Otopilot kurucusu Ersin Dorlak, ürünü geliştiren ekiple birlikte hazırladı. Deneyimimizi kendi sitemizde ediniyoruz: otopilot.net'i de aynı panelden, 99 kurallı denetimle tarıyor ve çıkan bulguları düzeltiyoruz. Ölçmediğimiz bir rakamı ölçülmüş gibi yazmıyoruz.
Ekibimiz ve ilkelerimizSitenizde aynı kontrolleri yapın
Ücretsiz site analiziyle sayfalarınızdaki teknik ve içerik sorunlarını görün. Düzeltmeleri panelde hazırlamak ve sitenize uygulamak için planları inceleyin.