Site hızı aracı rehberi: Core Web Vitals, PageSpeed verisi ve kendi ölçümümüz

"Sitem yavaş mı?" sorusunun tek bir cevabı yoktur. Hız, sunucunun ne kadar çabuk yanıt verdiğine, sayfanın ne kadar ağır olduğuna, ziyaretçinin cihazına ve bağlantısına göre değişir. Bir araç size tek bir sayı verdiğinde o sayının nereden geldiğini bilmek, sonucu doğru okumanın ilk adımıdır.

Bu rehber Otopilot'un üyeliksiz site hızı aracını anlatır. Aracın hangi değeri Google'ın PageSpeed verisinden aldığını, hangisini kendi sunucumuzdan ölçtüğünü açıkça ayırıyoruz. Core Web Vitals eşiklerini web.dev kaynaklarına göre anlatıyor, alan verisi ile laboratuvar verisi arasındaki farkı örneklerle açıklıyoruz.

Kısa cevap: iki kaynak birlikte kullanılır

Site hızı sayfasına adres yazdığınızda site raporu açılır ve "Hız ve PageSpeed" bölümü en üste gelir. Bu bölümdeki değerler iki ayrı kaynaktan gelir:

1. PageSpeed verisi: LCP, CLS, INP, TBT ve PageSpeed skoru Google'ın PageSpeed Insights servisinden alınır. Ölçüm mobil ve masaüstü için aynı anda istenir.
2. Kendi ölçümümüz: İlk bayt süresi, HTML boyutu, sıkıştırma, önbellek başlığı, harici script ve CSS sayısı kendi sunucumuzdan yapılan tek bir HTML isteğiyle ölçülür.

İkisini ayırmak önemlidir. PageSpeed verisi Google'ın kendi araçlarıyla aynı kaynaktan gelir. Kendi ölçümümüz ise tek konumdan, tek istekle yapılan kaba bir göstergedir. Ziyaretçilerinizin yaşadığı süreyle birebir aynı olmayabilir.

Core Web Vitals nedir?

Core Web Vitals, Google'ın kullanıcı deneyimini ölçmek için seçtiği üç metriktir. web.dev'deki Web Vitals yazısı her birini ve eşiklerini anlatır. Eşikler, ziyaretlerin 75. yüzdelik dilimine göre değerlendirilir.

• LCP (Largest Contentful Paint): Sayfanın en büyük görünür öğesinin ne kadar sürede çizildiğini ölçer. Genellikle ana görsel ya da büyük bir başlıktır. 2,5 saniye ve altı iyi, 4 saniyenin üstü zayıftır. Ayrıntı: LCP.
• INP (Interaction to Next Paint): Kullanıcının tıklama, dokunma ve tuş basma gibi etkileşimlerine sayfanın ne kadar hızlı görsel yanıt verdiğini ölçer. 200 milisaniye ve altı iyi, 500 milisaniyenin üstü zayıftır. Ayrıntı: INP.
• CLS (Cumulative Layout Shift): Sayfa yüklenirken öğelerin beklenmedik biçimde ne kadar kaydığını ölçer. 0,1 ve altı iyi, 0,25'in üstü zayıftır. Ayrıntı: CLS.

Üç metriğin eşikleri tabloda bir arada:

Araç bu eşikleri birebir kullanır. İki eşik arasında kalan değer uyarı, zayıf eşiğin üstündeki değer hata olarak gösterilir.

Google, Core Web Vitals'ın sayfa deneyimi sinyallerinden biri olduğunu Core Web Vitals belgesinde açıklar. Aynı belge, iyi bir skorun sıralamayı tek başına garanti etmediğini ve içeriğin alakası ile kalitesinin öncelikli olduğunu da belirtir.

Alan verisi ile laboratuvar verisi farkı

PageSpeed iki tür veri döndürür ve rapor hangisini kullandığını yazar.

Alan verisi (gerçek kullanıcı verisi) Chrome kullanıcılarının sitenizi gerçekten ziyaret ederken yaşadığı deneyimden toplanır. Son 28 günün özetidir. Ziyaretçilerin cihazı, bağlantısı ve konumu farklı olduğu için gerçek durumu en iyi bu veri yansıtır. Ama yeterli trafik yoksa bu veri oluşmaz. Sayfa için veri yoksa PageSpeed sitenin geneline ait veriyi döndürebilir.

Laboratuvar verisi tek bir ölçümdür. Belirli bir cihaz ve bağlantı varsayılarak sayfa bir kez yüklenir. Sonuç tekrarlanabilir ve hata ayıklamaya uygundur. Ama tek bir senaryoyu gösterir. web.dev'deki laboratuvar ve alan verisi farkları yazısı iki değerin neden farklı çıkabileceğini ayrıntılı anlatır.

Raporun davranışı şöyledir:

• Her metrik için önce alan verisine bakılır. Varsa o kullanılır.
• Alan verisi yoksa LCP ve CLS için laboratuvar ölçümü kullanılır.
• INP yalnız alan verisinden gelir. Laboratuvar ölçümünde gerçek kullanıcı etkileşimi olmadığı için INP hesaplanamaz. Trafiği az olan sitelerde INP bu yüzden "Belirlenemedi" görünebilir.
• Her bulguda değerin gerçek kullanıcı verisi mi yoksa laboratuvar ölçümü mü olduğu yazar.

Bu yüzden aynı raporda LCP gerçek kullanıcı verisinden, başka bir değer laboratuvar ölçümünden gelebilir. Karar verirken hangi satırın hangi kaynaktan geldiğine bakın.

Mobil ve masaüstü sonuçları

PageSpeed ölçümü mobil ve masaüstü için ayrı ayrı yapılır. Rapordaki "PageSpeed ölçümleri" tablosunda iki sütun yan yana durur: skor, LCP, CLS, INP, TBT, ilk bayt süresi ve verinin türü.

Bulgular ise mobil ölçüme göre üretilir. Mobil ölçüm alınamazsa masaüstü ölçüm kullanılır. Bunun nedeni basittir: Google siteleri mobil sürümüne göre değerlendirir ve mobil ölçüm genellikle daha zorlayıcıdır.

Tablonun altında iki yardımcı bilgi daha vardır:

• Ana sayfa yükü: HTML boyutu, aktarılan boyut, sıkıştırma türü, script sayısı, CSS dosyası sayısı ve görsel sayısı. Aktarılan boyut sunucudan öğrenilemediğinde tahmini olarak işaretlenir.
• Kaynak özeti: PageSpeed'in raporladığı kaynak türleri, istek sayıları ve boyutları. Hangi türün sayfayı ağırlaştırdığını görmenin hızlı yoludur.

TBT ve PageSpeed skoru

Rapor iki laboratuvar değerini daha gösterir:

• TBT (Total Blocking Time): Ana iş parçacığının uzun görevlerle ne kadar meşgul kaldığını gösterir. Rapor 200 milisaniye ve altını iyi, 600 milisaniyenin üstünü zayıf sayar. TBT bir Core Web Vitals metriği değildir, ama INP sorunlarının laboratuvardaki habercisidir.
• PageSpeed skoru: 100 üzerinden verilen genel laboratuvar özetidir. 90 ve üstü geçer, 50 ile 89 arası uyarı, 50'nin altı hata olarak gösterilir.

Skor tek bir laboratuvar ölçümüne dayanır ve ölçümden ölçüme birkaç puan oynayabilir. Kararlarınızı skordan çok LCP, CLS ve INP değerlerine dayandırın.

Kendi ölçümümüz ne söyler?

PageSpeed'den bağımsız olarak kendi sunucumuzdan sayfanın HTML'i bir kez indirilir. Bu istekten şu kontroller çıkar:

• İlk bayt süresi (TTFB): Yönlendirmeler dahil ilk baytın gelme süresidir. 800 milisaniye ve altı iyi, 1800 milisaniyenin üstü zayıf kabul edilir. web.dev'in TTFB yazısı da aynı eşikleri önerir. Yüksek TTFB çoğunlukla sunucu tarafında geçen zamanı anlatır: önbelleğin kapalı olması, ağır veritabanı sorguları, zayıf barındırma ya da ziyaretçiye uzak bir sunucu.
• HTML boyutu: Açılmış HTML 200 KB'ı geçerse uyarı, 1 MB'ı geçerse hata verilir. Satır içi veri ve gömülü büyük script blokları boyutu hızla artırır.
• Sıkıştırma: Brotli ya da gzip açık mı? Açık değilse hata verilir. 1 KB'tan küçük yanıtlarda sıkıştırma önemsiz sayılır.
• Önbellek başlığı: Yalnız başlığın varlığına değil, ne söylediğine bakılır. no-store önbelleği kapatır, private yalnız tarayıcıya izin verir. Herkese aynı içeriği gösteren sayfalarda max-age veya s-maxage tanımlı olması beklenir. Ayrıntılı kurallar için MDN'deki Cache-Control belgesine bakabilirsiniz.
• Harici scriptler: 20'den fazla harici script varsa ya da head içinde engelleyici script bulunursa uyarı verilir.
• CSS dosyaları: 5'ten fazla harici CSS dosyası uyarı alır.

Raporun görseller bölümünde hızla ilgili iki kontrol daha bulunur. Biri görsel formatıdır: JPEG ve PNG yerine WebP veya AVIF kullanımı aranır. Format adresten anlaşılamıyorsa ve çalışma anında seçiliyorsa hata yerine belirsiz olarak gösterilir. Diğeri gecikmeli yüklemedir: ilk görsel dışındaki görsellerde loading="lazy" kullanımı kontrol edilir. Görsellerde genişlik ve yükseklik verilmemesi de CLS'yi bozduğu için ayrıca denetlenir.

Hangi bulguya hangi düzeltme?

Raporda bir değer kötü çıktığında nereden başlayacağınızı bilmek zaman kazandırır. En sık karşılaşılan durumlar için ilk adımlar şöyledir:

LCP yüksekse önce LCP öğesinin ne olduğunu bulun. Çoğu zaman bu, sayfanın üst kısmındaki büyük görseldir. Görseli küçültün, modern formatta sunun ve öncelikli yükleyin. Bu görsele gecikmeli yükleme vermeyin, çünkü ekranın üstündeki görseli ertelemek LCP'yi kötüleştirir. TTFB de yüksekse sorunun bir kısmı sunucudadır. Görsel ne kadar hafif olursa olsun, HTML geç gelirse LCP de geç gelir.

INP veya TBT yüksekse ana iş parçacığını meşgul eden JavaScript'e bakın. Uzun görevleri bölün, kullanılmayan kodu kaldırın, gereksiz üçüncü taraf scriptleri çıkarın. Etiket yöneticisi, sohbet araçları ve reklam kodları zamanla birikir. Hangisinin gerçekten gerekli olduğunu gözden geçirin. Kalan scriptlere async veya defer ekleyin.

CLS yüksekse görsel, video ve reklam alanlarına sabit boyut verin. width ve height öznitelikleri olmayan görseller yüklendiğinde altındaki içeriği aşağı iter. Sonradan eklenen bildirim çubukları ve çerez bantları da sık görülen nedenlerdir. Bunlar için önceden yer ayırın.

TTFB yüksekse sunucu tarafı önbelleği açın, yavaş veritabanı sorgularını bulun ve ziyaretçilerinize yakın bir CDN kullanmayı düşünün. Önbellek başlığı bulgusu da burada yol gösterir.

HTML büyükse sayfaya gömülü veriyi, tekrar eden menüleri ve satır içi script bloklarını küçültün. Modern çerçevelerde sunucudan gelen verinin HTML'e yazıldığını unutmayın.

Her düzeltmeden sonra raporu yeniden açmadan önce önbellekleri temizleyin. Aksi halde eski sonucu ölçebilirsiniz.

PageSpeed ölçümü yapılamazsa ne olur?

PageSpeed her zaman sonuç vermeyebilir. Rapor bu durumda değer uydurmaz:

• PageSpeed bağlantısı tanımlı değilse,
• yönetici sağlayıcı kullanımını duraklattıysa,
• günlük ölçüm sınırı dolduysa,
• ölçüm süre içinde sonuçlanmadıysa,
• PageSpeed o adres için sonuç vermediyse

LCP, CLS, INP, TBT ve PageSpeed skoru ölçülmedi olarak işaretlenir. Nedeni ekranda yazar ve bu değerler skora girmez. Kendi ölçümümüzden gelen kontroller ise yine gösterilir.

Sonuçları yorumlarken dikkat

• Ölçüm anı önemlidir. Önbelleği yeni temizlenmiş bir sayfa ilk istekte yavaş görünebilir. Trafiğin yoğun olduğu saatte sunucu daha geç yanıt verebilir.
• Tek sayıya karar bağlamayın. Önemli değişikliklerden önce ve sonra ölçüm alın, tarihlerini not edin.
• Alan verisi geç değişir. Son 28 günün özeti olduğu için bugün yaptığınız iyileştirmenin alan verisine tam yansıması zaman alır. Laboratuvar ölçümü değişikliği hemen gösterir.
• Asıl kaynak Search Console'dur. Sitenizin genelindeki gerçek kullanıcı verisini Search Console'daki Core Web Vitals raporunda görebilirsiniz.

Bu aracın sınırları

• Tek bir sayfayı ölçer. Örnek sayfaların hızı ölçülmez.
• Kendi ölçümümüz tek konumdan, tek istekle yapılır. Farklı şehir ve ülkelerdeki ziyaretçilerin süresini göstermez.
• JavaScript hatalarını, üçüncü taraf scriptlerin tek tek etkisini ya da sunucu loglarını incelemez.
• Hiçbir düzeltmeyi kendisi yapmaz.
• Sürekli izleme yapmaz. Sitenin ayakta olup olmadığını ve yanıt sürelerini düzenli takip etmek isterseniz uptime izleme özelliğine bakabilirsiniz. Kapsamı plana göre değişir, ayrıntılar fiyatlar sayfasındadır.

Hızı teknik denetimin bütünü içinde görmek isterseniz teknik SEO denetimi rehberi yol gösterir.

Sık sorulan sorular

Bu araç PageSpeed Insights ile aynı mı?

LCP, CLS, INP, TBT ve PageSpeed skoru PageSpeed verisinden gelir. İlk bayt, sıkıştırma, önbellek ve script sayısı gibi kontroller ise kendi tek HTML isteğimizle ölçülür.

INP neden Belirlenemedi görünüyor?

INP yalnız gerçek kullanıcı verisinden gelir. Sitenin veya sayfanın yeterli Chrome trafiği yoksa bu veri oluşmaz.

Mobil skorum masaüstünden neden düşük?

Mobil ölçümde daha yavaş bir cihaz ve bağlantı varsayılır. Aynı sayfa mobilde genellikle daha düşük skor alır.

Düzeltmeden hemen sonra yeniden ölçebilir miyim?

Aynı adresin raporu 24 saat saklanır. Bu sürede adresi tekrar girerseniz kayıtlı sonuç açılır ve hakkınızdan düşmez. Yeni ölçüm için bu süreyi ve ekranda yazan tarama hakkını beklemeniz gerekir. Arada laboratuvar değerlerini PageSpeed Insights üzerinden de kontrol edebilirsiniz.

Ölçüm hangi konumdan yapılıyor?

Kendi ölçümümüz sunucumuzun bulunduğu konumdan yapılır. PageSpeed ölçümü Google'ın altyapısında çalışır.

Kaynaklar

• web.dev: Web Vitals
• web.dev: Largest Contentful Paint (LCP)
• web.dev: Interaction to Next Paint (INP)
• web.dev: Cumulative Layout Shift (CLS)
• web.dev: Laboratuvar ve alan verisi farkları
• Google: PageSpeed Insights hakkında
• Search Console Yardım: Core Web Vitals raporu