Site uyum kontrolü rehberi: KVKK, çerez, künye ve e-ticaret metinleri

Bir web sitesi yalnızca arama motoru için değil, ziyaretçi ve mevzuat için de bir vitrin işlevi görür. Türkiye'de bir işletme sitesinden beklenen bazı temel işaretler vardır: kişisel veri için aydınlatma metni, çerezler için bildirim, iletişim bilgisi, satış yapılıyorsa mesafeli satış ve iade metinleri. Bu işaretlerin eksikliği çoğu zaman kötü niyetten değil, sitenin yıllar içinde parça parça büyümesinden kaynaklanır.

Bu rehber, sitenizde bu işaretlerin nasıl aranabileceğini anlatır. Otopilot içindeki uyum taramasının neyi kontrol ettiğini, sonuçların nasıl okunacağını ve hangi noktada mutlaka bir hukuk danışmanına gitmeniz gerektiğini de açıklar.

Önemli not: Bu yazı ve anlatılan tarama hukuki danışmanlık değildir. Tarama yalnız sitede belirli işaretlerin bulunup bulunmadığına bakar. Metinlerinizin içeriğinin yeterli olup olmadığına karar vermez. Kesin değerlendirme için hukuk danışmanınıza başvurun.

Uyum taraması neden ayrı bir iş?

Teknik SEO denetimi başlıklara, bağlantılara ve hıza bakar. Uyum taraması ise farklı bir soruyu sorar: Ziyaretçi bu sitede kim olduğunuzu, verisinin nasıl işlendiğini ve satın aldığı ürünü nasıl iade edeceğini bulabiliyor mu?

Bu iki konu birbirinden tamamen ayrı değildir. Google, sayfa deneyimi belgesinde güvenli bağlantıyı (HTTPS) iyi bir deneyimin parçası sayar. Yararlı içerik rehberinde de sitenin kim tarafından işletildiğinin açık olmasını güven işareti olarak anar. Yani künye ve iletişim bilgisi hem mevzuat hem de ziyaretçi güveni açısından değerlidir.

Yine de amaç sıralama kazanmak değildir. Amaç, eksik bir metin yüzünden müşteriyle ya da denetimle sorun yaşamamaktır.

Tarama neyi kontrol ediyor?

Kontroller yedi grupta toplanır. Her kontrol, dayandığı mevzuatın adını kaynak olarak gösterir. Aşağıdaki liste taramanın gerçekte aradığı işaretlerdir.

Kişisel veriler (KVKK)

• Aydınlatma metni bağlantısı: Taranan sayfalarda "KVKK", "aydınlatma", "kişisel veri" veya "gizlilik" gibi adlarla bir bağlantı aranır.
• Metnin erişilebilirliği: Bağlantı açılıyor mu? Açılan sayfada "kişisel veri" ifadesiyle birlikte "veri sorumlusu" ya da "aydınlatma metni" gibi ifadeler geçiyor mu? Bağlantı 4xx hatası veriyorsa bu ayrıca not edilir.

Kaynak olarak 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Aydınlatma Yükümlülüğü Tebliği gösterilir.

Çerezler

• Çerez bildirimi: Bilinen çerez yönetim araçlarının izleri, sayfadaki çerez bildirimi öğesi, çerez politikası bağlantısı veya metinde çerez kullanımı açıklaması aranır.
• Tercih yönetimi: Bildirimde yalnız "kabul et" mi var, yoksa reddetme ve tercih seçeneği de var mı?

Burada önemli bir ayrıntı var. Sayfada Google Analytics, Meta Pixel, Hotjar veya Microsoft Clarity gibi bir izleme aracı görülür ama hiçbir çerez bildirimi bulunmazsa sonuç Eksik olur. İzleme aracı da bildirim de görülmezse sonuç Belirlenemedi olur. Çünkü çerez kullanılıp kullanılmadığı statik bir taramayla anlaşılamaz.

Bir çerez yönetim aracı bulunduğunda da bir uyarı eklenir: Aracın sitenizde reddetme ve tercih seçeneğiyle yapılandırıldığı doğrulanmadı. Bunu sizin denemeniz gerekir.

E-ticaret metinleri

Bu grup yalnız satış yapan siteler için çalışır. Taramada sepet bağlantısı, sepete ekle düğmesi, ürün yapısal verisi ve bilinen altyapı izleri görülmezse kurallar Kapsam dışı sayılır.

• Mesafeli satış sözleşmesi
• Ön bilgilendirme formu
• İade ve cayma koşulları

Ön bilgilendirme formu çoğu sitede yalnız ödeme adımında gösterilir. Tarama oraya giremediği için bu kontrol bulunamadığında eksik değil, belirlenemedi olarak işaretlenir.

İşletme bilgileri (künye)

• İşletme adı, adres, telefon ve e-posta
• MERSİS numarası ya da vergi dairesi ve numarası
• ETBİS bildirimi işareti

Künye kontrolü satış yapan sitelerde zorunlu, diğerlerinde önerilen düzeyde gösterilir. ETBİS işareti bulunamadığında da bir not düşülür: İşaretin görünmemesi kaydın olmadığı anlamına gelmez. Kayıt durumu site üzerinden doğrulanamaz.

Ticari ileti ve fiyat

• Ticari ileti onayı: Bülten veya kampanya formlarında onay metni ve onay kutusu aranır. Kutunun önceden işaretli gelip gelmediğine de bakılır.
• Önceki fiyat beyanı: İndirim gösterilen ürünlerde indirimden önceki fiyatın gösterilip gösterilmediği kontrol edilir. Önceki fiyatın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ise denetlenmez. Bunun için günlük fiyat geçmişi gerekir.

İçerik işaretleri

• Yorumlarda doğrulanmış alıcı işareti (önerilen)
• Sponsorlu içerikte görünür "Reklam" ifadesi
• Yapay zekâ ile üretilmiş içerik için kısa bir beyan (önerilen)

Sponsorlu bağlantılar konusu SEO ile de doğrudan ilgilidir. Google, ücretli bağlantıların rel="sponsored" ile işaretlenmesini ister. Bu, hem reklam mevzuatı hem de Google'ın bağlantı kuralları açısından doğru bir alışkanlıktır.

Bağlantı güvenliği

• HTTPS: Site güvenli bağlantıyla açılıyor mu?
• Form güvenliği: Kişisel veri toplayan formlar şifreli bağlantıyla mı gönderiliyor?

HTTPS konusunu web.dev ve MDN ayrıntılı anlatır. Kısaca, HTTPS olmayan bir sayfada formdan gönderilen ad, telefon ve e-posta yolda okunabilir. Karışık içerik de aynı riski taşır: Sayfa HTTPS olsa bile form HTTP bir adrese gönderiliyorsa veri korunmaz.

Sonuçlar nasıl okunur?

Her kontrol dört sonuçtan birini alır. Sonuç bir puan değildir. Kaç kontrolün hangi durumda olduğunu ağırlıksız bir sayımla görürsünüz.

1. Uyumlu: Aranan işaret taranan sayfalarda bulundu. Bu, metnin içeriğinin yeterli olduğu anlamına gelmez.
2. Eksik: İşaret taranan sayfalarda bulunamadı.
3. Belirlenemedi: Sayfa açılmadı, içerik JavaScript ile sonradan oluştu ya da konu statik taramayla anlaşılamıyor. Bunu eksik saymayın, elle bakın.
4. Kapsam dışı: Kural sitenize uygulanmıyor. Örneğin satış yapmayan bir sitede mesafeli satış sözleşmesi aranmaz.

Dört sonucun ne yapmanızı gerektirdiği kısaca şöyledir:

Her kontrolün yanında bir de düzey yazar: Zorunlu veya Önerilen. Önerilen kontroller iyi uygulama örnekleridir. Zorunlu kontroller ilgili mevzuatta yükümlülük olarak geçen konulardır. Hangi yükümlülüğün sizin işletmenize nasıl uygulandığını yine hukuk danışmanınız belirler.

Üyeliksiz araç ile panel raporu arasındaki fark

Hızlı kontrol: /araclar/uyum-kontrolu

Türkiye uyum kontrolü aracı üyelik gerektirmez. Site adresinizi girersiniz, araç ana sayfanızdan başlar, bağlantılardan yasal metinleri ve iletişim sayfalarını bulur. En fazla sekiz sayfa okur ve sitenizin robots.txt kurallarına uyar. Sonuçta sayımlar ve en öncelikli eksik başlıklar özetlenir. Aynı adres için sonuç kısa bir süre önbellekte tutulur.

Bu araç, bir siteye ilk kez bakarken ya da bir müşteriye ön tespit sunarken işe yarar. Benzer bir özet, site analizi raporunun içinde de yer alır.

Panel raporu: Türkiye Uyum Denetçisi

Panelde aynı kurallar Türkiye Uyum Denetçisi adlı modülle çalışır. Modül hesabınızda etkinse şu farklar vardır:

• Ana sayfaya ek olarak son site taramanızdaki adresler de dikkate alınır ve daha fazla sayfa okunur.
• Tüm kontroller, hangi sayfada ne bulunduğu ve her eksik için ne yapılması gerektiği listelenir.
• Rapor PDF olarak indirilebilir.
• Hukuk danışmanınızla paylaşmak için süreli bir paylaşım bağlantısı oluşturulabilir. Bağlantı belirli bir süre sonra kendiliğinden kapanır, isterseniz daha önce kapatırsınız.
• Denetim ekrandan yeniden başlatılabilir. Bir proje için günlük başlatma hakkı sınırlıdır.
• Otopilot açıksa ölçüm adımında uyum denetimi de yeniden çalışır ve eksik sayısı tura eklenir.

Proje duraklatılmışsa denetim başlatılmaz ve ekranda bunun nedeni yazar. Modülün mağazadaki durumu için modül mağazası sayfasına bakabilirsiniz.

Eksik çıkan başlıklarda ne yapmalısınız?

Sırayla gitmek işinizi kolaylaştırır.

1. Önce doğrulayın. Eksik görünen işareti elle arayın. Bazı metinler yalnız ödeme adımında ya da giriş yapılmış hesapta görünür.
2. Metni hazırlatın. KVKK aydınlatma metni, çerez politikası, mesafeli satış sözleşmesi gibi metinleri hazır şablondan kopyalamak yerine işletmenize göre hukuk danışmanınızla hazırlayın.
3. Sayfa olarak yayımlayın. Metinleri PDF dosyası olarak değil, açılır bir sayfa olarak yayımlayın. PDF içeriği okunamaz ve sonuç belirlenemedi olur. Ziyaretçi için de sayfa daha rahattır.
4. Alt bölümden bağlayın. Yasal metinlere sitenin alt bölümünden, her sayfada görünen bağlantılar verin. Yalnız bir alt menüde duran bağlantılar gözden kaçar.
5. Anlaşılır adlar kullanın. "KVKK Aydınlatma Metni", "Çerez Politikası", "İade Koşulları" gibi açık başlıklar hem ziyaretçiye hem taramaya yardımcı olur.
6. Çerez aracını deneyin. Kabul seçeneğinin yanında reddetme ve tercih seçeneği de olduğundan emin olun. Reddettiğinizde izleme araçlarının gerçekten yüklenmediğini tarayıcı geliştirici araçlarından kontrol edin.
7. Formlara bakın. Bülten onay kutusu işaretsiz gelmeli. Kişisel veri toplayan her form HTTPS ile gönderilmeli.
8. Yeniden çalıştırın. Değişiklikten sonra taramayı tekrarlayıp sonucu karşılaştırın.

Çerez onayı ve Google etiketleri

Google Analytics veya Google Ads kullanıyorsanız Google'ın izin modu belgesine bakmanız faydalı olur. İzin modu, ziyaretçinin çerez tercihine göre Google etiketlerinin nasıl davranacağını ayarlar. Bu ayar sizin çerez bildiriminizle birlikte çalışır, onun yerine geçmez. Yani bildirimi kurmak ve tercihi etiketlere doğru aktarmak ayrı iki adımdır.

Tarama neleri yapamaz?

Sınırları bilmek, sonucu doğru kullanmanın ön koşuludur.

• Hukuki görüş vermez. Mevzuat adlarını kaynak olarak gösterir, metninizin yeterliliğini yorumlamaz.
• Giriş gerektiren sayfaları göremez. Üye paneli, ödeme adımı ve e-posta akışları taranmaz.
• ETBİS kaydını sorgulamaz. Yalnız sitede işaret arar.
• Önceki fiyatın doğruluğunu ölçmez. Sadece gösterilip gösterilmediğine bakar.
• Çerez aracının ayarını denemez. Araç bulunduğunda reddetme seçeneğinin gerçekten çalıştığını sizin denemeniz gerekir.
• JavaScript ile sonradan oluşan içeriği okuyamayabilir. Böyle sitelerde birçok kontrol belirlenemedi olarak döner.
• Mevzuat değişikliğini kendiliğinden yorumlamaz. Kurallar belirli bir tarihe göre hazırlanmış bir sürümdür. Mevzuat değişebilir.
• Sitenizi değiştirmez. Eksik metni yazmaz ya da yayımlamaz.

Bu yüzden sonuçları bir kontrol listesi gibi kullanın. Raporu hukuk danışmanınıza giden yolda zaman kazandıran bir kanıt listesi olarak düşünün.

Elle yapabileceğiniz kısa bir kontrol

Taramayı beklemeden de birkaç şeye bakabilirsiniz. Sitenizi gizli pencerede açın. Çerez bildirimi çıkıyor mu, reddet seçeneği var mı? Sayfanın en altına inin. KVKK, çerez ve iletişim bağlantıları her sayfada aynı yerde mi? Bir ürün sayfasında sepete ekleyip ödeme adımına kadar ilerleyin. Ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesi onaya sunuluyor mu? Son olarak adres çubuğunda kilit simgesine ve formların gönderildiği adrese bakın. Bu dört adım, taramanın göremediği yerleri de kapsar.

Uyum ile SEO arasındaki ortak nokta

Uyum metinleri doğrudan sıralama getirmez. Ama aynı alışkanlıklar iki tarafa da yarar.

• HTTPS, Google'ın sayfa deneyimi değerlendirmesinde yer alır ve ziyaretçi güvenini artırır.
• Açık künye ve iletişim bilgisi, yararlı içerik rehberinde anlatılan "bu siteyi kim işletiyor?" sorusuna cevap verir.
• Sponsorlu bağlantıların doğru işaretlenmesi Google'ın bağlantı kurallarıyla uyumludur.
• Yasal sayfaların her sayfadan bağlanması, site yapısını da düzenli tutar.

Teknik tarafı birlikte ele almak isterseniz teknik SEO denetimi rehberi ve yayın öncesi kontrol listesi iyi bir başlangıç olur.

Sık sorulan sorular

"Uyumlu" sonucu metnimin doğru olduğu anlamına mı gelir?

Hayır. Yalnız aranan işaretin taranan sayfalarda bulunduğunu gösterir. Metnin içeriğini hukuk danışmanınız değerlendirmelidir.

Satış yapmıyorum, neden e-ticaret kuralları görünüyor?

Taramada sepet, sepete ekle düğmesi veya ürün yapısal verisi gibi bir satış işareti görüldüyse kurallar uygulanır. Hiçbiri görülmediyse kapsam dışı yazar. Satışın yapılıp yapılmadığı belirlenemezse bu da ayrıca belirtilir.

Metinlerim PDF olarak yayında, sorun olur mu?

Tarama PDF içeriğini okuyamaz, sonuç belirlenemedi olur. Ziyaretçi açısından da açılır bir sayfa daha kullanışlıdır.

Rapor hukuk danışmanıma gönderilebilir mi?

Panel raporunda PDF çıktısı ve süreli paylaşım bağlantısı vardır. Üyeliksiz araçta yalnız özet görünür.

Çerez aracım var ama "tercih yönetimi" uyarısı aldım. Neden?

Araç bulunduğunda bile reddetme seçeneğinin sitenizde açık olduğu taramayla doğrulanamaz. Bildirimi kendiniz açıp "reddet" seçeneğini deneyin.

Kaynaklar

• Google: Sayfa deneyimi ve HTTPS
• Google: Yararlı, güvenilir ve kullanıcı odaklı içerik oluşturma
• Google: Giden bağlantıları nitelendirme (rel="sponsored")
• Google: Etiketlerde izin modu
• web.dev: HTTPS neden önemli?
• MDN: HTTP çerezleri
• MDN: Karışık içerik