Otopilot
Ürün Rehberleri

Freelancer teklif hazırlama: kapsam, ödeme planı ve sözleşme taslağı rehberi

Hazırlayan Yayın: Son güncelleme:

9 dk okuma

Kısa özetFreelancer teklif hazırlama adımları: kapsam kalemleri, kapsam dışı maddeler, revizyon hakkı, ödeme planı, KDV ve stopaj hesabıyla sözleşme taslağı.

Freelancer teklif hazırlama, bir işi kabul etmeden önce neyi, ne zaman, kaç revizyonla ve hangi ödeme düzeniyle yapacağınızı yazılı hâle getirmektir. Serbest çalışanların yaşadığı anlaşmazlıkların çoğu işin kendisinden değil, baştan konuşulmamış ayrıntılardan çıkar: "bu da işin içindeydi" denilen ek talepler, bitmeyen revizyonlar, geciken ödemeler ve teslimden sonra kime ait olduğu belirsiz kalan dosyalar. İyi bir teklif bu soruların cevabını baştan verir. Bu yazıda teklifin hangi bölümlerden oluştuğunu, kapsam ve kapsam dışı maddelerin nasıl yazıldığını, ödeme planı ile KDV ve stopaj hesabını, sözleşme taslağında bulunması gereken maddeleri ve Otopilot'un Freelancer Teklif ve Sözleşme Üretici botunun bu belgeleri nasıl hazırladığını anlatıyoruz.

Freelancer teklif hazırlama neden kapsamla başlar?

Teklif bir fiyat bildirimi gibi görünse de asıl işlevi beklentileri eşitlemektir. Müşteri "web sitesi" dediğinde beş sayfalık bir tanıtım sitesini, siz ise tek sayfalık bir açılış sayfasını düşünüyor olabilirsiniz. Fiyat ancak kapsam netleştikten sonra anlam kazanır.

Kapsam, işi kalemlere bölerek yazılır. Her kalemde işin adı, kısa açıklaması, miktarı, birimi ve birim fiyatı bulunur. "Logo tasarımı, 1 adet" ya da "Arka uç geliştirme, 40 saat" gibi yazımlar hem müşterinin neyi satın aldığını görmesini hem de sizin işi ölçülebilir hâle getirmenizi sağlar. Saatlik çalıştığınız işlerde tahmini saat yazıp aşım durumunda ne olacağını belirtmek iyi bir alışkanlıktır.

Kalem açıklamaları kısa ama somut olmalıdır. "Tasarım çalışmaları" yerine "ana sayfa ve iç sayfa için iki ayrı ekran tasarımı, masaüstü ve mobil görünüm" yazmak, teslim gününde neyin kontrol edileceğini belirler. Açıklama ne kadar ölçülebilirse kabul aşaması o kadar kısa sürer.

Bir kalemi yazarken şu soruyu sormak işe yarar: teslim gününde müşteri bu kalemin tamamlandığını neye bakarak anlayacak? Cevap bir dosya, bir ekran, bir rapor ya da çalışan bir özellik olabilir. Cevabı yazamıyorsanız kalem henüz yeterince net değildir.

Teklifin dili de kapsam kadar önemlidir. Müşteri teklifi çoğu zaman ekibine ya da yöneticisine iletir; bu kişiler sizinle yapılan ilk görüşmede bulunmamıştır. Bu yüzden teklif, görüşmeyi bilmeyen birinin okuduğunda da anlayabileceği biçimde yazılmalıdır. Proje özetinde müşterinin çözmek istediği sorunu bir iki cümleyle anlatmak, ardından bu sorunu hangi işlerle çözeceğinizi sıralamak iyi bir düzendir. Teknik terimleri gerektiği kadar kullanmak, kısaltmaların açılımını bir kez yazmak ve her kalemi aynı biçimde yazmak teklifin profesyonel görünmesini sağlar.

Teklifin bir geçerlilik süresi olmalıdır. Alış maliyetleriniz, takviminiz ve iş yükünüz zamanla değişir; aylar sonra kabul edilen bir teklifle bağlı kalmak istemezsiniz. On beş ya da otuz gün gibi bir süre yazıp bu süreden sonra teklifin yenilenmesi gerektiğini belirtmek yeterlidir.

Kapsam dışı maddeler ve revizyon hakkı

Kapsamı yazmak işin yarısıdır; neyin dahil olmadığını yazmak diğer yarısıdır. Kapsam dışı maddeler, ileride "bunu da yapar mısınız" sorusu geldiğinde ek teklif vermenin dayanağıdır. Kapsam dışı yazmak müşteriye karşı mesafeli bir tutum değildir; tersine, iki tarafın da sürprizle karşılaşmamasını sağlar.

Sık kullanılan kapsam dışı maddeler şunlardır:

  • İçerik üretimi. Metinlerin, fotoğrafların ve ürün bilgilerinin müşteri tarafından sağlanacağı.
  • Barındırma ve alan adı. Sunucu, alan adı ve e-posta hizmetlerinin bedelinin ve yönetiminin müşteriye ait olduğu.
  • Ücretli eklenti ve lisanslar. Yazı tipi, tema, eklenti ya da stok görsel lisanslarının ayrıca satın alınacağı.
  • Teslim sonrası bakım. Kabulden sonraki güncellemelerin ve hata dışındaki değişikliklerin ayrı bir anlaşmaya tabi olduğu.
  • Çeviri ve ek dil. Birden fazla dil sürümünün teklif dışında kaldığı.

Revizyon hakkı da aynı mantıkla sayıyla yazılır. "Makul sayıda revizyon" ifadesi her iki taraf için farklı anlam taşır. "Her teslim aşaması için iki revizyon turu" gibi bir yazım ise ölçülebilir. Revizyon turunun ne olduğunu da tanımlayın: müşterinin tek seferde, toplu hâlde ilettiği düzeltme listesi bir tur sayılır. Hakkın aşılması durumunda ek turların saatlik ücretle ya da yeni bir teklifle yapılacağını belirtmek, tartışmayı baştan önler.

Teslim tarihi de kapsamın parçasıdır. Tarih yazılırken müşterinin içerik ve geri bildirim gönderme süresine bağlı olduğu not edilmelidir. Müşteriden beklenen malzeme gecikirse teslim tarihinin aynı süre kadar kayacağı açıkça yazılırsa, gecikmenin sorumluluğu tartışma konusu olmaz.

Ödeme planı, KDV ve stopaj hesabı

Ödeme planı işi aşamalara bölüp her aşamanın toplam bedelin ne kadarına denk geldiğini gösterir. Yaygın bir düzen başlangıç ödemesi, ara teslim ödemesi ve son teslim ödemesidir. Aşama oranlarının toplamı tam olarak yüzde yüz olmalıdır; aksi hâlde müşteriye eksik ya da fazla tutar yansıtılmış olur.

Fatura düzenleyen serbest meslek erbabı için tutar hesabında iki kalem öne çıkar: KDV ve stopaj. Müşteri bir şirketse ya da vergi kesintisi yapmakla yükümlü bir işverense, serbest meslek ödemelerinden gelir vergisi stopajı keser. Bu yükümlülük 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinde düzenlenir. Hangi oranların uygulanacağı mevzuata, faaliyetinize ve müşterinizin durumuna göre değişir; güncel oranları Gelir İdaresi Başkanlığı kaynaklarından ya da mali müşavirinizden teyit edin.

Aşağıdaki tablo yalnız hesabın mantığını göstermek için kurulmuş bir örnektir. Örnekte KDV ve stopaj oranları yüzde 20 olarak varsayılmıştır; bu oranlar sizin durumunuz için geçerli olmayabilir.

KalemÖrnek tutar
Ara toplam (kapsam kalemlerinin toplamı)50.000 TL
KDV (örnek oran yüzde 20)10.000 TL
Stopaj (örnek oran yüzde 20, ara toplam üzerinden)10.000 TL
Net ödenecek tutar (ara toplam + KDV − stopaj)50.000 TL

Aynı örnekte ödeme planı başlangıçta yüzde 30, ara teslimde yüzde 40 ve son teslimde yüzde 30 olarak kurulursa, net ödenecek 50.000 TL sırasıyla 15.000, 20.000 ve 15.000 TL'lik üç aşamaya bölünür. Müşteri stopaj kesmiyorsa net ödenecek tutar ara toplam ile KDV'nin toplamıdır.

Başlangıç ödemesi serbest çalışan için önemli bir güvencedir. İş başlamadan alınan ilk ödeme, müşterinin işe gerçekten başlamak istediğini gösterir ve sizin ayırdığınız zamanı karşılar. Aşama ödemelerini teslimlere bağlamak da iki taraf için adildir: müşteri ödediği aşamanın çıktısını görür, siz de bir sonraki aşamaya geçmeden önce yapılan işin bedelini almış olursunuz. Uzun süren işlerde aşamaları ayda bir ödemeye denk gelecek şekilde kurmak nakit akışınızı düzenler.

Para birimi de teklifte açıkça yazılmalıdır. Yabancı para birimiyle çalışıyorsanız faturalandırma anındaki kur ve ödemenin hangi para birimiyle yapılacağı konusunu mali müşavirinizle konuşun.

Sözleşme taslağında bulunması gereken maddeler

Teklif kabul edildikten sonra işin hukuki çerçevesi sözleşmeyle çizilir. Bir eserin ortaya çıkarılmasına yönelik işler Türk Borçlar Kanunu'ndaki eser sözleşmesi hükümleriyle, ortaya çıkan eserler üzerindeki haklar ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile ilgilidir. Bir serbest çalışanın sözleşme taslağında genellikle şu başlıklar bulunur:

  • Taraflar ve konu. Hizmet verenin ve müşterinin kimlik ve iletişim bilgileri ile işin kısa tanımı.
  • Kapsam. Teklifteki kalemlere ve iş tanımı belgesine yapılan atıf.
  • Teslim ve kabul. Teslim tarihi, teslim biçimi ve müşterinin kaç gün içinde onay ya da düzeltme bildireceği.
  • Revizyon. Hakkın sayısı ve aşıldığında ne olacağı.
  • Ücret ve ödeme. Tutar, ödeme aşamaları, KDV ve stopaj durumu.
  • Fikri haklar. Mali hakların ödeme tamamlandığında müşteriye devredileceği.
  • Gizlilik. Projeyle ilgili bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılmaması.
  • Kişisel verilerin korunması. Proje sırasında erişilen kişisel verilerin 6698 sayılı Kanun'a uygun işlenmesi.
  • Fesih ve uyuşmazlık. Sözleşmenin hangi koşulda sona ereceği, yapılan işin nasıl ödeneceği ve yetkili mahkeme.

Fikri hakların devrini ödemeye bağlamak serbest çalışan için önemli bir korumadır. Ödeme tamamlanmadan teslim edilen dosyaların kullanım hakkının kimde olduğu bu maddeyle netleşir.

Teslim ve kabul maddesi de sık atlanan bir başlıktır. Müşterinin teslimden sonra belirli bir süre içinde onay ya da düzeltme listesi göndermemesi hâlinde işin kabul edilmiş sayılacağını yazmak, aylarca açık kalan projelerin önüne geçer. Kabul tarihi aynı zamanda son ödemenin ve fikri hak devrinin başladığı tarihtir; bu yüzden açıkça belirlenmelidir.

Taslak bir başlangıç noktasıdır. Büyük bütçeli, uzun süreli ya da özel risk taşıyan işlerde sözleşmeyi imzalamadan önce bir hukukçuya göstermek en doğru yoldur.

Otopilot ile freelancer teklif hazırlama

Otopilot'un Freelancer Teklif ve Sözleşme Üretici botu, yukarıda anlatılan bilgileri tek formda toplar ve üç ayrı PDF üretir: Teklif, İş Tanımı (kapsam belgesi) ve Sözleşme taslağı.

Formda şu bilgileri girersiniz:

  • Hizmet veren ve müşteri bilgileri, proje adı ve proje özeti.
  • Kapsam kalemleri: iş, açıklama, miktar, birim ve birim fiyat.
  • Kapsam dışı maddeler, teslim tarihi ve revizyon hakkı sayısı.
  • Ödeme planı: aşama adı ve oranı. Oranların toplamı yüzde yüz değilse bot uyarır.
  • KDV oranı, "müşteri stopaj keser" seçeneği ve stopaj oranı. Oranları siz girersiniz.
  • Teklifin geçerlilik süresi, para birimi ve yetkili mahkeme ili.

Bot ara toplamı, KDV'yi, stopajı ve net ödenecek tutarı hesaplar; her ödeme aşamasının tutarını teklife yazar. Sözleşme taslağı taraflar, konu, kapsam, teslim ve kabul, revizyon, ücret ve ödeme, ödeme tamamlanınca fikri hakların devri, gizlilik, kişisel verilerin korunması, fesih ve uyuşmazlık maddelerinden oluşan sabit bir şablonla hazırlanır.

İsterseniz kendi yapay zekâ anahtarınızı (OpenAI, Gemini, Claude ya da DeepSeek) bağlayarak proje özetini ve kalem açıklamalarını daha akıcı bir dille yazdırabilirsiniz. Sözleşme maddeleri ise bilerek yapay zekâyla yazılmaz; şablon sabit kalır, böylece her belgede aynı maddeler aynı biçimde yer alır. Anahtarınızı nasıl alacağınızı yapay zekâ API anahtarları rehberimiz anlatır.

Üretilen belgeler taslaktır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Teklif kabul edildikten sonra ödemeleri takip etmek için ödeme hatırlatma mesajı rehberimize, paket seçenekleri için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.

Teklifi gönderdikten sonra geçerlilik süresini takvime işlemek de iyi bir alışkanlıktır. Süre dolmadan kısa bir hatırlatma yapmak, kararı bekleyen müşteriyi harekete geçirir; süre dolduğunda ise güncel koşullarla yeni bir teklif hazırlamak, eski fiyatla bağlı kalmanızı önler.

Sık sorulan sorular

Teklif ile sözleşme arasındaki fark nedir?

Teklif, işi hangi kapsamda ve bedelle yapacağınızı bildiren bir öneridir ve belirli bir süre geçerlidir. Sözleşme ise teklif kabul edildikten sonra tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenler. Bot ikisini ve aradaki iş tanımı belgesini ayrı PDF'ler olarak üretir.

Stopaj oranını bot kendisi mi belirliyor?

Hayır. KDV ve stopaj oranlarını siz girersiniz; bot yalnız girdiğiniz oranlarla hesap yapar. Hangi oranın uygulanacağı faaliyetinize ve müşterinizin durumuna göre değişir; güncel oranı mali müşavirinizden teyit edin.

Ödeme planı oranlarının toplamı neden yüzde yüz olmalı?

Oranlar net ödenecek tutarın aşamalara bölünmesini gösterir. Toplam yüzde yüzden azsa bir kısım bedel hiçbir aşamaya yazılmamış, fazlaysa müşteriden fazla tutar istenmiş olur.

Sözleşme maddeleri neden yapay zekâyla yazılmıyor?

Sözleşme maddelerinin her belgede aynı ve öngörülebilir olması gerekir. Yapay zekâ her seferinde farklı bir ifade üretebileceği için maddeler sabit şablonla yazılır; yapay zekâ yalnız proje özeti ve kalem açıklamalarında kullanılır.

Kapsam dışı maddeleri yazmak müşteriyi rahatsız eder mi?

Genellikle tersi olur. Neyin dahil olmadığını baştan görmek, müşterinin bütçesini ve kendi hazırlaması gereken malzemeyi planlamasını kolaylaştırır. Kapsam dışı bir talep geldiğinde de ek teklif vermek için açık bir dayanağınız olur.

Bot hukuki danışmanlık veriyor mu?

Hayır. Üretilen belgeler taslaktır. Önemli ya da riskli işlerde sözleşmeyi imzalamadan önce bir hukukçuya göstermenizi öneririz.

Kaynaklar

Bu sayfayı kim hazırladı?

Bu içeriği Otopilot kurucusu Ersin Dorlak, ürünü geliştiren ekiple birlikte hazırladı. Deneyimimizi kendi sitemizde ediniyoruz: otopilot.net'i de aynı panelden, 99 kurallı denetimle tarıyor ve çıkan bulguları düzeltiyoruz. Ölçmediğimiz bir rakamı ölçülmüş gibi yazmıyoruz.

Ekibimiz ve ilkelerimiz

Sitenizde aynı kontrolleri yapın

Ücretsiz site analiziyle sayfalarınızdaki teknik ve içerik sorunlarını görün. Düzeltmeleri panelde hazırlamak ve sitenize uygulamak için planları inceleyin.

İlgili yazılar

Tüm yazılar