Kurumsal dil rehberi nasıl hazırlanır? Marka tonuna uygun metin denetimi
Hazırlayan Ersin DorlakYayın: Son güncelleme:
9 dk okuma
Kısa özetKurumsal dil rehberi hazırlama: hitap biçimi, marka adı yazımı, kaçınılacak kelimeler, cümle uzunluğu ve ton sıfatlarıyla tutarlı metinler yazın.
Kurumsal dil rehberi, bir markanın yazdığı her metinde aynı sesle konuşması için hazırlanan kısa ve uygulanabilir kurallar bütünüdür. Web sitesindeki ürün açıklaması, müşteriye giden e-posta, sosyal medya gönderisi ve destek ekibinin yanıtı farklı kişiler tarafından yazılır. Rehber olmadığında biri müşteriye "siz" diye, diğeri "sen" diye hitap eder; marka adı üç farklı biçimde yazılır; bir metin ünlemlerle dolarken diğeri resmî bir yazışma gibi okunur. Okuyucu bu farkları tek tek fark etmese de markanın dağınık olduğu izlenimini edinir. Bu yazıda kurumsal dil rehberinde hangi kuralların bulunması gerektiğini, kuralların nasıl ölçülebilir yazılacağını, metinlerin rehbere göre nasıl denetleneceğini ve Otopilot'un Kurumsal Ton Rehberi ile Metin Düzeltici botunun bu işi nasıl kolaylaştırdığını anlatıyoruz.
Kurumsal dil rehberi neden gerekir?
Küçük bir işletmede metinlerin çoğunu tek kişi yazar ve dil kendiliğinden tutarlı olur. İşletme büyüdükçe yazan kişi sayısı artar: satış ekibi teklif yazar, destek ekibi yanıt verir, bir ajans sosyal medyayı yönetir, yeni bir çalışan blog yazısı hazırlar. Her biri kendi alışkanlığıyla yazdığında marka birden çok sesle konuşmaya başlar.
Rehberin faydaları şunlardır:
- Tanınırlık. Aynı tonla yazılan metinler, markayı logodan bağımsız olarak tanınır kılar.
- Hız. Yazan kişi her seferinde "nasıl hitap etmeliyim" diye düşünmez; karar önceden verilmiştir.
- Daha kısa onay süreci. Metni kontrol eden kişi kişisel zevkine göre değil, yazılı kurallara göre düzeltme ister.
- Yeni çalışanın uyumu. Ekibe katılan biri rehberi okuyarak markanın sesini kısa sürede öğrenir.
- Hata azalır. Marka adının yanlış yazımı, yasaklı ifadeler ve gereksiz büyük harfler yayından önce yakalanır.
Kurumsal dil rehberi uzun bir marka kitabı olmak zorunda değildir. Çoğu işletme için birkaç sayfalık, örneklerle desteklenmiş bir kural listesi yeterlidir. Önemli olan kuralların herkesin anlayacağı ve uygulayabileceği kadar somut olmasıdır.
Büyük teknoloji şirketlerinin yayımladığı yazım kılavuzları iyi bir başlangıç noktasıdır. Google'ın geliştirici belgeleri için hazırladığı stil kılavuzu ve Microsoft'un yazım kılavuzu, sade dil, etken çatı, kısa cümle ve okuyucuya doğrudan hitap gibi ilkeleri örneklerle anlatır. Bu kılavuzlar İngilizcedir; ama ilkelerin çoğu Türkçe metinlere de uyarlanabilir.
Rehberde bulunması gereken kurallar
İyi bir rehber "samimi ol" gibi genel tavsiyeler yerine kontrol edilebilir kurallardan oluşur. Aşağıdaki tablo, sık kullanılan kuralları ve her birinin nasıl ölçülebilir yazılacağını gösteriyor. Tablodaki değerler örnektir; kendi markanız için siz belirlersiniz.
| Kural | Belirsiz yazım | Ölçülebilir yazım (örnek) |
|---|---|---|
| Hitap biçimi | Okuyucuya saygılı yaklaşın | Okuyucuya her zaman "siz" diye hitap edin |
| Marka adı | Marka adını doğru yazın | "Örnekmarka" yazın; "ÖRNEKMARKA", "Örnek Marka" yazmayın |
| Cümle uzunluğu | Kısa cümleler kurun | Bir cümle en çok 25 kelime olsun |
| Ünlem | Abartmayın | Bir metinde en çok bir ünlem kullanın |
| Emoji | Duruma göre | Kurumsal metinlerde emoji kullanmayın |
| Büyük harf | Bağırmayın | Kelimeleri tamamı büyük harfle yazmayın |
| Kaçınılacak kelimeler | Jargondan kaçının | "Müşteri temsilcisine eskale edilir" yerine "müşteri temsilcisine iletilir" yazın |
Hitap biçimi rehberin ilk kararıdır. "Siz" daha mesafeli ve saygılı, "sen" daha yakın ve gündelik bir ton verir. Hangisini seçtiğinizden çok, seçiminizin her metinde aynı kalması önemlidir.
Marka adının yazımı küçük ama sık hata yapılan bir konudur. Rehberde doğru yazımın yanında karşılaşılan yanlış yazımları da listelemek, denetimi kolaylaştırır.
Kaçınılacak kelimeler sözlüğü rehberin en çok işe yarayan bölümüdür. Bu sözlükte sektör jargonu, yanlış anlaşılan ifadeler, rakip marka adları ve hukuki risk taşıyan vaatler yer alabilir. Her kelimenin yanına yerine kullanılacak ifadeyi yazmak, yazanı yasakla değil çözümle karşılar. Örneğin "sorun" kelimesinden kaçınmak isteyen bir marka, yerine "konu" ya da "durum" kullanılmasını önerebilir; ama bunu yaparken anlamın bozulmamasına dikkat edilmelidir.
Ton sıfatları ve örnek metin
Kurallar metnin biçimini belirler; ton ise metnin nasıl hissettirdiğini. Tonu tarif etmenin en pratik yolu üç ya da dört sıfat seçmektir: sade, güven veren, sıcak, uzman, net, neşeli gibi. Sıfat sayısı arttıkça ton belirsizleşir; birbiriyle çelişen sıfatlar seçmek de yazanı zorlar. "Eğlenceli ve resmî" gibi bir eşleşme uygulamada çoğu zaman ikisinden birinin baskın çıkmasıyla sonuçlanır.
Sıfatların ne anlama geldiğini göstermenin en iyi yolu örnek metindir. Rehbere markanın sesini en iyi yansıttığını düşündüğünüz bir iki paragraf ekleyin. Bu örnek, yeni bir çalışanın ya da yapay zekâ ile metin düzeltmenin hedefini somutlaştırır.
Ton bağlama göre küçük farklar gösterebilir. Bir kampanya duyurusu bir hata bildiriminden daha enerjik olabilir; ama ikisi de aynı markanın sesi gibi okunmalıdır. Rehberde bu farkları belirtmek için kısa notlar eklenebilir: "Hata ve gecikme bildirimlerinde özür dileyin, sorunu ve çözümü net yazın, ünlem kullanmayın" gibi.
Ton seçerken hedef okuyucuyu düşünmek gerekir. Muhasebe yazılımı satan bir marka ile çocuk kitapları satan bir marka aynı sıfatları seçmez. Okuyucunuzun beklentisi, güven duymasını sağlayacak dili ve kaçınmanız gereken ifadeleri belirler.
Rehberi hazırlarken boş sayfadan başlamak yerine mevcut metinlerinizden yola çıkmak daha kolaydır. Web sitenizden, e-postalarınızdan ve sosyal medya hesaplarınızdan on beş yirmi metin toplayın. Bunları okurken en çok beğendiğiniz ve hiç beğenmediğiniz örnekleri ayırın. Beğendiğiniz metinlerin ortak özellikleri ton sıfatlarınızı, beğenmediklerinizdeki sorunlar ise kurallarınızı ortaya çıkarır. Örneğin beğenmediğiniz metinlerin çoğunda uzun ve iç içe geçmiş cümleler varsa, cümle uzunluğu sınırı rehberin öncelikli kuralı olur.
Bir önce ve sonra örneği bu süreci somutlaştırır. Rehbersiz yazılmış bir destek yanıtı şöyle olabilir: "Talebiniz ilgili birime eskale edilmiş olup en kısa sürede tarafınıza dönüş sağlanacaktır!!" Aynı yanıt sade ve güven veren bir tonla şöyle yazılabilir: "Talebinizi ilgili ekibe ilettik. Size iki iş günü içinde dönüş yapacağız." İkinci metin daha kısadır, jargon içermez, ünlem kullanmaz ve okuyucuya ne zaman ne olacağını açıkça söyler.
Rehberi ekip içinde paylaştıktan sonra güncel tutmak da gerekir. Yeni bir ürün adı, yeni bir kampanya dili ya da müşterilerden gelen bir yanlış anlama, rehbere yeni bir satır eklemeyi gerektirebilir. Rehberin bir sahibi olması, yani güncellemelerden sorumlu bir kişinin belirlenmesi, kuralların zamanla dağılmasını önler. Rehberde yapılan değişiklikleri tarihleriyle not etmek, ekibin neyin değiştiğini kolayca görmesini sağlar.
Metinleri kurumsal dil rehberine göre denetleme
Rehber yazmak işin ilk adımıdır; asıl zorluk, rehberin her metinde uygulanmasıdır. Yazanlar kuralları zamanla unutur, acele edilen metinlerde kontrol atlanır. Bu yüzden rehberin bir denetim adımına dönüştürülmesi gerekir.
Denetimde bakılacak noktalar şunlardır:
- Hitap biçimi metnin tamamında aynı mı?
- Marka adı doğru yazılmış mı, listedeki yanlış yazımlardan biri geçiyor mu?
- Kaçınılacak kelimelerden biri kullanılmış mı?
- Rehberdeki sınırı aşan uzunlukta cümle var mı?
- Ünlem sayısı sınırı aşıyor mu, emoji kullanılmış mı?
- Tamamı büyük harfle yazılmış kelime var mı?
Bu kontrollerin çoğu kurala bağlıdır ve elle yapıldığında zaman alır. Uzun bir metinde her cümlenin kelime sayısını saymak ya da sözlükteki yüzlerce kelimeyi tek tek aramak pratik değildir. Denetimi bir araca bırakmak, kontrol eden kişinin dikkatini ton ve anlam gibi kurala dökülemeyen konulara ayırmasını sağlar.
Denetimin yayın akışındaki yeri de önemlidir. Metin yazıldıktan hemen sonra, onaya gönderilmeden önce yapılan denetim, düzeltmelerin yazan kişi tarafından yapılmasını sağlar. Böylece onaylayan kişi yazım ve kural hatalarıyla uğraşmaz, yalnız içerik ve ton üzerinde karar verir. Denetim sonuçlarını zaman zaman toplu olarak gözden geçirmek de faydalıdır: hangi kuralın en sık ihlal edildiğini görmek, rehberin hangi bölümünün ekibe yeniden anlatılması gerektiğini gösterir. Sık ihlal edilen bir kural, bazen kuralın kendisinin gerçekçi olmadığına da işaret eder; böyle durumlarda kuralı gevşetmek ya da daha iyi bir örnekle açıklamak gerekebilir.
Yapay zekâ ile metin yeniden yazdırmak da mümkündür; ama burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var. Yapay zekâ metni akıcılaştırırken metinde olmayan bilgi ekleyebilir, fiyat, tarih ya da özellik uydurabilir. Bu yüzden yeniden yazılan metnin de aynı kurallarla denetlenmesi ve önceki hâliyle karşılaştırılması gerekir. Yapay zekâya iyi talimat yazmanın yollarını prompt nasıl yazılır yazımızda anlattık.
Otopilot ile kurumsal dil rehberi uygulama
Otopilot'un Kurumsal Ton Rehberi ile Metin Düzeltici botu, rehberinizi ayarlar olarak kaydeder ve metinleri bu ayarlara göre denetler.
Rehber ayarlarında şunları belirlersiniz:
- Hitap biçimi: siz ya da sen.
- Marka adının doğru yazımı ve karşılaşılan yanlış yazımları.
- Kaçınılacak kelimeler ve yerine kullanılacak ifadeler sözlüğü (en çok 200 satır).
- En uzun cümlenin kelime sayısı ve metin başına ünlem sınırı.
- Emoji izni ve tamamı büyük harfle yazılmış kelime yasağı.
- Ton sıfatları (ör. sade, güven veren, sıcak) ve örnek iyi metin.
Botun iki çalışma biçimi vardır. Denetim yapay zekâ anahtarı gerektirmez: metni yapıştırdığınızda kurala uymayan yerleri tek tek gösterir ve sözlükteki değişiklikleri otomatik uygular. Düzeltme ise kendi OpenAI, Gemini, Claude ya da DeepSeek anahtarınızla çalışır: metin rehberinize göre yeniden yazılır, çıkan metin yeniden denetlenir ve önce/sonra hâli yan yana gösterilir. Yapay zekâya metinde olmayan bilgi eklememesi açıkça söylenir; yine de yayından önce sonucu okumanızı öneririz.
Düzeltme için günlük bir kullanım sınırı vardır. Yapıştırdığınız metinler saklanmaz; yalnız denetim ve düzeltme sırasında işlenir. Anahtarınızı nasıl alacağınızı ve maliyeti nasıl sınırlayacağınızı yapay zekâ API anahtarları rehberimiz anlatır. Paket seçenekleri için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.
Botu kullanmaya başlarken rehberinizi önce küçük tutmak işe yarar. Hitap biçimi, marka adı ve on beş yirmi kelimelik bir sözlükle başlayıp denetim sonuçlarına göre kuralları zamanla genişletmek, ekibin rehbere alışmasını kolaylaştırır.
Denetim sonuçları sizi bir sonraki adımda yönlendirir. Sözlükle düzelen basit hatalar için Denetim yeterlidir; cümle yapısı ve ton açısından baştan yazılması gereken metinlerde Düzeltme'ye geçmek daha hızlı sonuç verir.
Sık sorulan sorular
Denetim için yapay zekâ anahtarı gerekiyor mu?
Hayır. Denetim kurallara bağlı çalışır ve anahtar gerektirmez; uymayan yerleri gösterir ve sözlük değişikliklerini uygular. Yalnız metnin rehbere göre yeniden yazılması, yani Düzeltme, kendi yapay zekâ anahtarınızı ister.
Yapay zekâ metne yeni bilgi ekler mi?
Yapay zekâya metinde olmayan bilgi eklememesi söylenir ve çıktı yeniden denetlenip önceki hâliyle yan yana gösterilir. Yine de yapay zekâ hata yapabilir; yayından önce sonucu okuyup kontrol edin.
Metinlerim saklanıyor mu?
Hayır. Denetlediğiniz ya da düzelttiğiniz metinler saklanmaz. Kaydedilen yalnız rehber ayarlarınızdır.
Sözlüğe kaç kelime ekleyebilirim?
Kaçınılacak kelimeler ve yerine kullanılacaklar sözlüğü en çok 200 satır olabilir. Çoğu marka için birkaç düzine satır yeterlidir. Sözlüğü küçük tutup sık karşılaşılan ifadelerle başlamak, denetim sonuçlarını daha okunur kılar; yeni satırları ihtiyaç doğdukça ekleyebilirsiniz.
Kurumsal dil rehberi SEO metinlerinde de kullanılabilir mi?
Evet. Blog yazıları ve ürün açıklamaları da markanın sesini taşır. Arama motoru için yazılan metinlerde anahtar kelime kullanımı ile marka tonunu birlikte gözetmek gerekir; bu konuda SEO uyumlu makale yazma yazımız yol gösterir.
Hem "siz" hem "sen" kullanan bir marka için ne yapmalıyım?
Bot tek bir hitap biçimiyle çalışır. Farklı kanallarda farklı hitap kullanıyorsanız, her kanal için rehber ayarlarını güncelleyerek denetim yapabilirsiniz; ama çoğu durumda tek bir hitap biçimine karar vermek daha tutarlı sonuç verir.
Kaynaklar
Bu sayfayı kim hazırladı?
Bu içeriği Otopilot kurucusu Ersin Dorlak, ürünü geliştiren ekiple birlikte hazırladı. Deneyimimizi kendi sitemizde ediniyoruz: otopilot.net'i de aynı panelden, 99 kurallı denetimle tarıyor ve çıkan bulguları düzeltiyoruz. Ölçmediğimiz bir rakamı ölçülmüş gibi yazmıyoruz.
Ekibimiz ve ilkelerimizSitenizde aynı kontrolleri yapın
Ücretsiz site analiziyle sayfalarınızdaki teknik ve içerik sorunlarını görün. Düzeltmeleri panelde hazırlamak ve sitenize uygulamak için planları inceleyin.