llms.txt nedir? Dosyanın biçimi, yazımı ve gerçekte ne işe yaradığı

llms.txt nedir sorusunun kısa cevabı şudur: Sitenin kök dizinine konan, büyük dil modellerine sitenizin ne olduğunu ve hangi sayfalarının önemli olduğunu sade Markdown ile anlatan bir metin dosyasıdır. Adres her zaman aynıdır: alanadiniz.com/llms.txt. Dosya bir standart kuruluşunun çıkardığı bir kural değil, açık bir öneridir; motorlar onu okumak zorunda değildir.

Bu yazıda önerinin nereden çıktığını, dosyanın hangi bölümlerden oluştuğunu, nasıl yazılacağını ve en önemlisi neyi yapıp neyi yapmadığını anlatıyoruz. Konuya yeni giriyorsanız önce GEO nedir rehberimize göz atmanızı öneririz; llms.txt o resmin küçük bir parçasıdır.

llms.txt nedir ve nereden çıktı?

Öneri, Eylül 2024'te Jeremy Howard tarafından llmstxt.org adresinde yayımlandı. Çıkış noktası basit bir gözlemdir: Dil modelleri bir web sitesini okurken menüler, çerez bildirimleri, reklam alanları ve betiklerle dolu HTML'i ayıklamak zorunda kalır. Bağlam penceresi sınırlı olduğu için de bir sitenin bütün sayfalarını okuyamaz. Site sahibi "benim sitem şudur, önemli sayfalarım bunlardır" diyen kısa bir dosya sunarsa, modelin işi kolaylaşır.

Bu fikir robots.txt ve site haritasına benzer ama amacı farklıdır. robots.txt bir izin dosyasıdır: hangi botun nereye girebileceğini söyler. Site haritası bir envanterdir: bütün adresleri listeler. llms.txt ise bir özet ve yol haritasıdır: insan okur gibi okunabilen, seçilmiş bağlantılar sunar.

Önerinin sayfası da zamanla güncellendi. Temel yapı ise aynı kaldı: bir başlık, kısa bir özet ve bölümlere ayrılmış bağlantı listeleri.

llms.txt dosyası hangi bölümlerden oluşur?

Öneriye göre dosyada zorunlu olan tek bölüm, sitenin ya da projenin adını taşıyan H1 başlığıdır. Diğer bölümler isteğe bağlıdır ama sırası bellidir:

1. H1 başlık: # Firma Adı biçiminde, sitenin adı.
2. Alıntı bloğu: > ile başlayan kısa bir özet. Sitenin ne yaptığını bir iki cümleyle anlatır.
3. Ayrıntı paragrafları: Başlık içermeyen serbest metin. Örneğin hangi bölgeye hizmet verdiğiniz ya da ürünlerinizin hangi kitleye yönelik olduğu.
4. H2 bağlantı listeleri: ## Hizmetler, ## Rehberler gibi başlıkların altında - [Sayfa adı](adres): kısa not biçiminde maddeler.
5. Optional bölümü: ## Optional başlığı, bağlam kısa tutulmak istendiğinde atlanabilecek ikincil bağlantılar için ayrılmıştır.

Öneri ayrıca faydalı sayfaların aynı adreste temiz bir Markdown sürümünün sunulmasını önerir; örneğin sayfa.html.md gibi. Bu ikinci adım çoğu işletme sitesi için şart değildir, ama belge sitesi işletenler için anlamlıdır.

Bir mobilya mağazası için kısa bir örnek iskelet şöyle düşünülebilir: İlk satırda # Örnek Mobilya, ardından > İzmir merkezli, masif ahşap yemek masası ve sandalye üreten atölye. satırı gelir. Sonra ## Ürünler başlığı altında yemek masaları, sandalyeler ve özel ölçü sipariş sayfası listelenir. ## Bilgi başlığı altında teslimat, garanti koşulları ve iade sayfası yer alır. ## Optional altında ise blog yazıları ve basın sayfası durur.

Dikkat edilmesi gereken nokta, her bağlantının yanına konan kısa nottur. "Yemek masaları" demek yerine "Yemek masaları: 4-8 kişilik, ceviz ve meşe seçenekleri, ölçüye göre üretim" yazmak, modele sayfanın içeriğini açmadan bilgi verir.

llms.txt nasıl oluşturulur? Adım adım yazım

Dosyayı elle yazmak birkaç dakikadan uzun sürmez. Asıl emek, hangi sayfaların listeye gireceğine karar vermektir.

• Sayfaları seçin: Bütün siteyi değil, bir müşterinin sorusuna cevap veren sayfaları seçin. Hizmet sayfaları, fiyat sayfası, sık sorulan sorular, iletişim ve en iyi rehberleriniz iyi adaylardır.
• Özeti sade yazın: Reklam cümlesi değil, tanım cümlesi yazın. "Sektörün lideri" gibi ifadeler modele bilgi vermez; "Ankara'da kurumsal muhasebe hizmeti veren mali müşavirlik bürosu" bilgi verir.
• Notları somut tutun: Her bağlantının notunda sayfada ne bulunduğunu yazın.
• Dosyayı düz metin olarak sunun: Sunucu dosyayı text/plain ya da text/markdown olarak vermeli. Adres bir HTML hata sayfasına yönleniyorsa dosya yok sayılır.
• Güncel tutun: Kaldırdığınız bir sayfa listede kalmamalı. Ölü bağlantı, modelin güvenebileceği bir kaynak olmadığınızı gösterir.

WordPress kullanıyorsanız dosyayı sunucunun kök dizinine yükleyebilir ya da bir eklentiyle üretebilirsiniz. Eklenti kullanırken çıktıyı mutlaka tarayıcıda açıp okuyun; bazı eklentiler bütün yazıları sıralayıp dosyayı yüzlerce satıra çıkarır, bu da önerinin "kısa ve seçilmiş" ruhuna aykırıdır.

Otopilot'ta proje açtıysanız bu adımı elle yapmanız gerekmez. GEO → Teknik hazırlık → llms.txt ve şema ekranı dosyanın varlığını ve biçimini kontrol eder. Dosya yoksa ya da bağlantı içermiyorsa bir GEO görevi açılır. Görev, sitenin son taramasından hazırlanan bir taslak içerir: marka adınız başlık olur, ana sayfanızın meta açıklaması özet satırına girer ve dizine alınabilir sayfalarınızdan en çok iç bağlantı alanlar, kendi başlık ve açıklamalarıyla listelenir. Projede bir onarım kanalı (WordPress eklentisi, API köprüsü vb.) kuruluysa bu güvenli görev onayınızla siteye uygulanabilir. Kurulum ayrıntıları GEO özellik sayfasında anlatılıyor.

llms.txt gerçekten işe yarıyor mu?

Bu sorunun dürüst cevabı "belirsiz" olur. Bilinen şeyleri ayıralım.

Google'ın resmî tutumu açıktır. Google Search Central'ın yapay zekâ özellikleri sayfası, AI Overviews ve AI Mode'da görünmek için yeni makine okunur dosyalar, yapay zekâ metin dosyaları ya da özel işaretleme oluşturmanız gerekmediğini yazar. Yani llms.txt, Google'ın yapay zekâ cevaplarında görünmenin bir koşulu değildir. Bu konuyu Google yapay zekâ cevapları yazımızda ayrıntılı ele aldık.

OpenAI, Anthropic ve Perplexity'nin tarayıcı belgeleri robots.txt kurallarını anlatır; llms.txt'yi bir sıralama ya da görünürlük sinyali olarak tanımlamaz. Bu da dosyanın bu motorlarda doğrudan bir etkisi olduğunu söylemeyi imkânsız kılar.

Peki neden yine de öneriyoruz? Üç gerçekçi gerekçe var:

• Maliyeti çok düşüktür: Bir kez yazılır, nadiren güncellenir, hiçbir şeyi bozmaz.
• Ajanlar için yol gösterir: Kullanıcı adına bir siteyi gezen yapay zekâ ajanları ve geliştirici araçları bazı durumlarda bu dosyayı okuyabilir. Dosya oradaysa sitenizin özetini sizin cümlelerinizle bulurlar.
• Düşünmeye zorlar: "Sitemin en önemli on sayfası hangisi ve her biri ne anlatıyor?" sorusunu cevaplamak, içerik düzeninizdeki boşlukları gösterir.

Yanlış beklenti ise şudur: llms.txt eklemek tek başına ChatGPT'de, Gemini'de ya da Perplexity'de anılmanızı sağlamaz. Görünürlüğü belirleyen asıl etkenler botların siteye erişebilmesi, içeriğin soruya net cevap vermesi ve markanızın başka kaynaklarda anılmasıdır. Dosya bu etkenlerin yerine geçmez.

Sık yapılan llms.txt hataları

Kontrollerde en çok karşılaştığımız hatalar teknik değil, içerikle ilgilidir. Yine de birkaç teknik tuzak var.

• Dosya HTML olarak dönüyor: Bazı içerik yönetim sistemleri bilinmeyen adresleri ana sayfaya ya da tasarımlı bir 404 sayfasına yönlendirir. Tarayıcıda bir sayfa görürsünüz ama bu llms.txt değildir.
• Başlık yok: Dosya doğrudan bağlantılarla başlıyor. Öneriye göre zorunlu tek öğe H1 başlıktır.
• Bütün site listelenmiş: Yüzlerce bağlantı, site haritasının kopyası olur. Seçim yapmayan bir dosya modele yol göstermez.
• Notlar boş: Yalnız sayfa adları sıralanmış. Not, dosyanın asıl değer taşıyan kısmıdır.
• Erişimi kapalı sayfalar: Listede robots.txt ile engellenmiş ya da noindex taşıyan sayfalar var. Bu çelişkili bir sinyaldir.
• Abartılı dil: "En iyi", "bir numaralı" gibi kanıtsız iddialar. Bir model bu cümleleri doğrulayamaz; tanım cümleleri her zaman daha yararlıdır.

Dosyanızın teknik olarak doğru sunulup sunulmadığını görmek için GEO hazırlık testini giriş yapmadan çalıştırabilirsiniz. Test dosyanın varlığını ve biçimini, yapay zekâ botlarının robots.txt kurallarını, şemayı ve sunucu tarafı içeriği birlikte kontrol eder. Testin ayrıntılarını ücretsiz GEO analizi yazısında anlattık.

llms.txt, robots.txt ve yapısal veri birlikte nasıl çalışır?

Üç araç birbirinin yerine geçmez; aynı soruya farklı katmanlardan cevap verir. Bir yapay zekâ motorunun sitenizden yararlanabilmesi için önce içeriğe erişmesi, sonra içeriği anlaması gerekir.

Erişim katmanında robots.txt belirleyicidir. Arama amaçlı botları kapatırsanız llms.txt'nin hiçbir anlamı kalmaz, çünkü bot bağlantıları açsa bile sayfaları okuyamaz. Bu yüzden bir GEO çalışmasında ilk kontrol her zaman bot izinleridir. Hangi botun ne işe yaradığını yapay zekâ botları ve robots.txt rehberimizde tek tek anlattık.

Anlama katmanında yapısal veri ve llms.txt birlikte çalışır. Organization şeması işletmenizi makinece tanımlar; sameAs alanı sosyal hesaplarınızı ve resmî profillerinizi bağlar. llms.txt ise aynı bilgiyi düz metinle ve sayfa seçimiyle tamamlar. İkisinde de aynı adı, aynı tanımı ve aynı adresleri kullanmak tutarlılık sağlar.

Pratik bir sıralama önerisi:

1. Arama amaçlı yapay zekâ botlarının robots.txt ile açık olduğunu doğrulayın.
2. Ana içeriğin JavaScript çalıştırılmadan HTML'de geldiğini kontrol edin.
3. Organization ve WebSite şemasını ekleyin, sameAs bağlantılarını tamamlayın.
4. llms.txt dosyasını yazın ve kökte yayımlayın.
5. Bir ay sonra bot ziyaretlerine ve yapay zekâdan gelen trafiğe bakın.

Otopilot panelinde bu sıralama Teknik hazırlık sütununda puanlanır; ağırlığı en yüksek kontroller bot erişimi ve sunucu tarafı içeriktir, llms.txt ise tamamlayıcı bir kontrol olarak yer alır. Bu ağırlıklandırma bilinçlidir: dosyanın etkisi kanıtlanmamışken onu en önemli iş gibi göstermek yanıltıcı olurdu.

Sık sorulan sorular

llms.txt zorunlu mu?

Hayır. llms.txt bir öneridir, standart değildir ve hiçbir yapay zekâ motoru dosyayı koşul olarak aramaz. Google, yapay zekâ özelliklerinde görünmek için böyle bir dosyaya gerek olmadığını açıkça yazar. Yine de hazırlaması kolay olduğu ve sitenizin özetini kendi cümlelerinizle sunduğu için eklemenin bir sakıncası yoktur.

llms.txt ile llms-full.txt arasındaki fark nedir?

llms.txt seçilmiş bağlantılardan oluşan kısa bir yol haritasıdır. Bazı siteler ek olarak bütün belgelerin tam metnini tek dosyada toplayan llms-full.txt adlı bir dosya da yayımlar. Bu ikinci dosya önerinin temel yapısının parçası değildir; daha çok yazılım belgesi sunan siteler kullanır. İşletme siteleri için kısa llms.txt yeterlidir.

llms.txt robots.txt'nin yerini tutar mı?

Tutmaz. robots.txt botlara izin verir ya da vermez; llms.txt izin konusunda hiçbir şey söylemez. Bir botu robots.txt ile kapattıysanız llms.txt'de o sayfaları listelemeniz erişimi açmaz. İki dosya farklı işler görür ve birlikte tutarlı olmalıdır.

Dosyayı ne sıklıkla güncellemeliyim?

Listede yer alan bir sayfa kaldırıldığında, adresi değiştiğinde ya da yeni ve önemli bir hizmet sayfası eklendiğinde güncelleyin. Çoğu işletme sitesi için üç ayda bir gözden geçirmek yeterlidir. Otopilot projesinde dosya her taramada kontrol edildiği için ölü bağlantılar ve eksikler görev olarak görünür.

llms.txt eklersem ChatGPT'de görünür müyüm?

Tek başına hayır. ChatGPT arama yanıtlarında kaynak gösterilmek için OAI-SearchBot'un sitenize erişebilmesi ve içeriğinizin soruya iyi bir cevap vermesi gerekir. llms.txt bu süreçte yardımcı bir dosyadır, belirleyici değildir. ChatGPT tarafındaki adımları ChatGPT'de görünmek yazısında anlattık.

Kaynaklar

• llms.txt önerisi (llmstxt.org)
• Google Search Central: Yapay zekâ özellikleri ve web siteniz
• Google Search Central: robots.txt dosyası oluşturma
• OpenAI: Tarayıcılar ve kullanıcı ajanları
• Schema.org: Organization