SSL sertifikası bitiş tarihi nasıl takip edilir? Kesinti ve alan adı süresi uyarıları

SSL sertifikası bitiş tarihi geçtiğinde siteniz bir anda "Bağlantınız gizli değil" uyarısıyla açılmaya başlar. Ziyaretçi sayfaya ulaşmadan geri döner, form gönderilmez, sepet ödemeye geçmez. Sertifika çoğu zaman otomatik yenilenir ama yenileme sessizce başarısız olabilir: alan adının DNS kaydı değişmiştir, sunucu taşınmıştır ya da yenileme aracının izni kalkmıştır. Aynı risk alan adının kendisi için de geçerlidir; süresi dolan alan adı tüm siteyi ve e-postayı birlikte durdurur. Bu yazıda sertifika ve alan adı bitiş tarihlerini nasıl takip edeceğinizi, kesinti izlemenin nasıl kurulduğunu ve Otopilot'un Uptime ve SSL Bitiş İzleyici botunun bu işi nasıl üstlendiğini anlatıyoruz.

SSL sertifikası bitiş tarihi neden kaçırılır?

Sertifikaların bir geçerlilik süresi vardır ve bu süre bittiğinde tarayıcılar bağlantıya güvenmez. Bugün yaygın kullanılan ücretsiz sertifika sağlayıcılarında süre kısadır ve yenileme sunucudaki bir araç tarafından otomatik yapılır. Ücretli sertifikalarda süre daha uzundur ama yenileme genellikle elle yapılır. İki durumda da bitiş tarihinin kaçırılmasının tipik nedenleri benzerdir:

• Otomatik yenileme sessizce başarısız olur. Alan adının DNS kaydı başka bir sunucuyu gösteriyorsa ya da doğrulama dosyasına erişilemiyorsa yenileme aracı hata verir ama kimse bu hatayı görmez.
• Sunucu taşınır. Yeni sunucuda yenileme aracı kurulmamıştır; eski sertifika süresi dolana kadar çalışır, sonra durur.
• Hatırlatma e-postası başka kutuya gider. Sertifika sağlayıcısının uyarısı ayrılmış bir çalışanın e-posta adresine ya da spam klasörüne düşer.
• Birden çok alan adı vardır. Ana site yenilenir ama kampanya sitesi, alt alan adı ya da eski marka adresi unutulur.
• Ara sertifika eksik kurulur. Sertifika geçerli görünse de bazı tarayıcılar ve uygulamalar zinciri doğrulayamaz.

Bu nedenlerin hepsi tek bir çözümde birleşir: bitiş tarihini sertifikayı yenileyen sistemden bağımsız olarak dışarıdan kontrol etmek ve yaklaşırken uyarı almak.

Sertifikanın süresi dolduğunda yalnız tarayıcı uyarısı çıkmaz. Sitenizle konuşan diğer sistemler de etkilenir: ödeme altyapısının bildirim adresi, mobil uygulamanızın kullandığı servisler, e-posta bültenindeki bağlantılar ve sitenize bağlanan eklentiler güvenli bağlantı kuramaz. Arama motorları da sertifikası geçersiz sayfaları taramakta sorun yaşayabilir. Bu yüzden sertifika sorunu küçük bir teknik ayrıntı değil, satışı ve iletişimi doğrudan etkileyen bir kesintidir.

Sertifika, alan adı ve erişilebilirlik birlikte izlenmeli

Bir sitenin açık kalması için üç şeyin birlikte çalışması gerekir: alan adı kaydı, sunucunun yanıt vermesi ve geçerli bir SSL sertifikası. Her biri farklı biçimde kontrol edilir ve farklı sıklıkta izlenmelidir.

Erişilebilirlik sık kontrol edilir çünkü kesinti anında haber almak istersiniz. Sertifika ve alan adı tarihleri ise yavaş değişir; günde birkaç kontrol yeterlidir. Uyarı eşiklerinin birden fazla olması, ilk uyarının gözden kaçması durumunda ikinci ve üçüncü bir şans verir.

Erişilebilirlik kontrolünde tek bir başarısız isteğin alarm sayılmaması önemlidir. Ağdaki kısa bir dalgalanma ya da sunucunun bir anlık yoğunluğu gereksiz bildirime yol açar. İki ardışık başarısız kontrolden sonra kesinti bildirmek, yanlış alarmları belirgin biçimde azaltır. Site yeniden yanıt verdiğinde kesintinin ne kadar sürdüğünü bildirmek de hosting firmanızla yapacağınız görüşme için kayıt oluşturur.

İzlenecek adresleri seçerken yalnız ana sayfayı değil, kritik sayfaları da düşünün. Ödeme sayfası, giriş sayfası ya da başka bir sunucuda çalışan alt alan adları ayrı ayrı izlenmelidir. Örneğin site ana sunucuda açık olduğu hâlde ayrı bir sunucudaki mağaza alt alan adı kapalı olabilir. Her alt alan adının kendi sertifikası varsa bitiş tarihleri de farklıdır; birinin yenilenmesi diğerinin yenilendiği anlamına gelmez.

RDAP nedir, alan adı bitiş tarihi nasıl okunur?

Alan adı kayıt bilgilerini sorgulamanın eski yolu WHOIS'tir. WHOIS yanıtları serbest metin olduğu için her kayıt kuruluşunun çıktısı farklıdır ve otomatik okunması zordur. RDAP (Registration Data Access Protocol) aynı bilgiyi standart bir JSON biçiminde sunar; bitiş tarihi, kayıt firması ve ad sunucuları belirli alanlarda yer alır.

RDAP her uzantı için aynı yaygınlıkta değildir. Genel uzantıların çoğu RDAP sunarken bazı ülke kodlu uzantılarda herkese açık RDAP kaydı bulunmayabilir. Bu durumda bitiş tarihini kayıt firmanızın panelinden alıp izleme aracına elle girmek en pratik yoldur. Elle girilen tarih de aynı eşiklerle uyarı üretir; RDAP kaydı sonradan okunabilirse onun yerine geçer.

Alan adı yenilemede dikkat edilecek bir nokta da otomatik yenilemenin kartınıza bağlı olmasıdır. Kartın süresi dolmuşsa otomatik yenileme başarısız olur ve kayıt firmasının uyarısı yine e-postaya gider. Bağımsız bir izleme, bu durumda da sizi uyarır.

Bildirimlerin kime gideceği de planlanmalıdır. Uyarının yalnız bir kişinin e-postasına gitmesi, o kişi izindeyken sorunun fark edilmemesine yol açar. Ekibin ortak kullandığı bir Telegram grubuna ya da paylaşılan bir e-posta adresine bildirim göndermek bu riski azaltır. Ajanslar için müşteri başına ayrı bir grup, hangi uyarının hangi müşteriye ait olduğunu karıştırmamayı sağlar.

Kesinti olduğunda ne yapmalı?

Kesinti bildirimi geldiğinde ilk iş, sorunun yalnız sizin bağlantınızda mı yoksa genel mi olduğunu anlamaktır. Kısa bir kontrol listesi:

1. Siteyi farklı bir ağdan açın. Telefonunuzun mobil verisinden deneyin.
2. Hosting firmanızın durum sayfasına bakın. Planlı bakım ya da genel bir arıza duyurulmuş olabilir.
3. Yanıt koduna bakın. 5xx kodları sunucu tarafındaki hatayı, zaman aşımı ise sunucuya hiç ulaşılamadığını gösterir.
4. Son değişiklikleri düşünün. Yeni bir eklenti, güncelleme ya da DNS değişikliği kesintiyi başlatmış olabilir.
5. Destek talebine kesinti saatini yazın. İzleme aracının kaydettiği başlangıç zamanı, hosting firmasının sorunu bulmasını hızlandırır.

Kontrol sunucusunun konumu da sonucu etkiler. Yurt dışından yapılan bir kontrol, yalnız Türkiye'deki bir operatörden yaşanan erişim sorununu göremeyebilir. Bu tür durumlar için Otopilot'un Erişim Engeli ve Index Takip Botu DNS düzeyindeki belirtileri ayrıca izler.

Kesinti kayıtlarını dönem dönem gözden geçirmek de faydalıdır. Aynı saatlerde tekrarlayan kısa kesintiler, sunucunun belirli bir yük altında zorlandığını ya da zamanlanmış bir işin siteyi yavaşlattığını gösterebilir. Uzun süren ve sık tekrarlanan kesintiler ise hosting paketinin ya da sunucunun yetersiz kaldığına işaret edebilir. Bu kayıtlar, hosting firmanızla yapacağınız görüşmede ya da hizmet değiştirme kararında somut bir dayanak olur.

Otopilot Uptime ve SSL Bitiş İzleyici ile SSL sertifikası bitiş tarihi takibi

Otopilot'un Uptime ve SSL Bitiş İzleyici botu yukarıdaki üç kontrolü tek ekranda yapar. İzlemek istediğiniz adresi ve isterseniz kısa bir ad yazarsınız; bot her adresi beş dakikada bir HTTP ile yoklar. 200 ile 399 arasındaki yanıtlar açık sayılır; iki ardışık başarısız kontrolden sonra kesinti bildirilir, site geri gelince kesintinin süresiyle birlikte haber verilir.

SSL sertifikasının bitiş tarihi altı saatte bir sunucuya bağlanılarak okunur; 30, 14, 7 ve 1 gün kala ve süre dolduğunda uyarı gönderilir. Sertifika tarayıcılar tarafından doğrulanamıyorsa bu da ayrıca bildirilir. Alan adının bitiş tarihi günde bir kez RDAP kaydından okunur; 60, 30 ve 7 gün kala uyarı gelir. RDAP kaydı okunamayan alan adlarında tarihi elle girebilirsiniz.

Bildirimler panelde, kendi Telegram botunuzda ve e-postanızda görünür. Her eşik için tek bildirim gönderilir; aynı uyarı her kontrolde tekrarlanmaz. Bakım sırasında yanlış alarm almamak için adresi durdurabilir, bakım bitince sürdürebilirsiniz. Şimdi kontrol et düğmesi beklemeden yeni bir kontrol yapar ve sertifika ile alan adı bilgisini de yeniler.

Bot en çok 20 adres izler ve ziyaretçilerinizin hiçbir verisini işlemez; yalnız sitenize istek gönderip yanıt kodunu ve süresini kaydeder. Proje bazlı çalışma süresi izleme ve raporlama için Otopilot paketlerindeki uptime izleme özelliğini ve uptime, SSL ve alan adı izleme rehberimizi inceleyebilirsiniz. Hosting yenileme tarihlerini de takip etmek isterseniz hosting takip rehberi yol gösterir.

İzleme kurulduktan sonra yapılacak en faydalı iş, ilk uyarı geldiğinde ne yapılacağını önceden yazmaktır. Sertifikayı kimin yenileyeceği, hosting paneline kimin erişimi olduğu, alan adının hangi kayıt firmasında ve kimin hesabında durduğu gibi bilgiler bir yerde toplanmalıdır. Uyarı geldiğinde bu bilgileri aramakla vakit kaybetmezsiniz. Özellikle birden çok sitesi olan işletmelerde bu küçük not defteri, sorunun saatler yerine dakikalar içinde çözülmesini sağlar.

Son olarak, izleme kurulumunun kendisini de belirli aralıklarla kontrol edin. Yeni bir site açtığınızda, alan adını taşıdığınızda ya da sunucu değiştirdiğinizde izlenen adres listesini güncellemek gerekir. Kapatılmış bir siteyi izlemeye devam etmek gereksiz uyarılara, yeni bir siteyi listeye eklemeyi unutmak ise korumasız bir alana yol açar.

Sık sorulan sorular

Otomatik yenilenen sertifikayı da izlemem gerekir mi?

Evet. Otomatik yenileme DNS değişikliği, sunucu taşıma ya da izin sorunları nedeniyle sessizce başarısız olabilir. Dışarıdan yapılan bağımsız kontrol, yenileme aracının hatasını süre dolmadan fark etmenizi sağlar.

Kesinti bildirimi neden hemen gelmiyor?

Yanlış alarmı önlemek için iki ardışık başarısız kontrol beklenir. Beş dakikalık kontrol aralığıyla kesinti bildirimi en geç yaklaşık on dakika içinde gelir.

Alan adımın bitiş tarihi görünmüyor, ne yapmalıyım?

Bazı uzantılarda herkese açık RDAP kaydı yoktur. Tarihi kayıt firmanızın panelinden alıp izleyicide elle girin; aynı eşiklerle uyarı alırsınız.

İzleme siteme yük bindirir mi?

Beş dakikada bir tek istek gönderilir; HEAD isteği kabul edilmezse kısa bir GET isteği yapılır. Normal bir site için fark edilmeyecek kadar azdır. İzleme ziyaretçilerinizin kişisel verisini işlemez.

Sertifikayı izleyici yeniler mi?

Hayır. İzleyici yalnız bitiş tarihini takip eder ve uyarır. Yenilemeyi hosting firmanızın panelinden ya da sunucunuzdaki yenileme aracından yaparsınız.

Birden çok alt alan adını ayrı ayrı mı eklemeliyim?

Evet. Her alt alan adı farklı bir sunucuda çalışabilir ve kendi sertifikasına sahip olabilir. Mağaza, blog ve panel gibi alt alan adlarını ayrı adresler olarak eklediğinizde her birinin erişilebilirliği ve sertifika tarihi ayrı izlenir.

Telegram bildirimini nasıl kurarım?

Kendi Telegram botunuzu oluşturup anahtarını izleyici ekranındaki karta kaydedin, bildirim gelecek sohbetin kimliğini yazın ve deneme mesajı gönderin. Bot gruba ekliyse grubun tüm üyeleri uyarıları görür.

Kesinti kaydını hosting firmasına nasıl iletirim?

Bildirimde ve izleyici ekranında kesintinin başladığı saat ve hata nedeni yazar. Destek talebinize bu saati ve yanıt kodunu eklemeniz, hosting firmasının sunucu kayıtlarında sorunu bulmasını hızlandırır.

Kaynaklar

• IETF RFC 5280: X.509 sertifika ve geçerlilik süresi
• IETF RFC 9083: RDAP JSON yanıtları
• IETF RFC 9110: HTTP anlamları ve durum kodları
• MDN: HTTP yanıt durum kodları
• IETF RFC 8446: TLS 1.3