Uptime, SSL ve alan adı izleme rehberi: Siteniz kapanmadan haberdar olun

Bir sitenin kapalı olduğunu çoğu işletme müşterisinden öğrenir. Oysa kesintinin bedeli yalnızca o saatte kaçan satış değildir. Google'ın belgelerine göre sunucu hataları tarama hızını düşürür, süreklilik gösterirse sayfalar dizinden düşebilir. Süresi dolan bir SSL sertifikası ziyaretçiye korkutucu bir uyarı gösterir. Yenilenmeyen bir alan adı ise bütün işi durdurur.

Bunların ortak özelliği, önceden haber alındığında çok ucuza çözülmeleridir. Otopilot içindeki Uptime izleme bu üç konuyu tek yerde takip eder. Bu rehber nasıl çalıştığını, kesintinin nasıl doğrulandığını, bildirimlerin nasıl işlediğini ve neleri kapsamadığını anlatır.

Kesinti SEO'yu nasıl etkiler?

Kısa kesintiler çoğu zaman sorun yaratmaz. Sorun, uzun veya sık tekrar eden kesintilerdir. Google'ın HTTP durum kodları belgesi şu davranışı anlatır:

• 5xx hataları: Google taramayı geçici olarak yavaşlatır. Hata sürerse daha önce dizine eklenmiş sayfalar dizinden çıkarılabilir. Sunucu düzeldiğinde tarama hızı kademeli olarak geri gelir.
• 429: Sunucu aşırı yükte sinyali olarak ele alınır.
• 4xx hataları: İçerik kullanılmaz, daha önce dizinde olan adresler zamanla çıkarılır.
• `robots.txt` 5xx hatası: Bu özel bir durumdur. İlk 12 saat tarama durur, sonra son başarılı sürüm en fazla 30 gün kullanılır.

Siteyi kısa süre kapatmanız gerekirse Google, en fazla bir iki günlük acil durumlar için 503 yanıtı ve retry-after başlığı önerir. robots.txt dosyasına 503 döndürmeyin. Daha uzun kapanmalarda ise siteyi açık tutup satışı sınırlamak gibi yollar önerilir. 403, 404, 410 veya noindex sayfaların aramadan çıkmasına yol açabilir.

Yani izleme yalnızca müşteri deneyimi için değil, görünürlüğünüzü korumak için de önemlidir.

Uptime nasıl çalışır?

Proje açıldığında ana sayfanız için izleyici kendiliğinden oluşur. İsterseniz başka adresler de ekleyebilirsiniz: ödeme sayfası, API uç noktası, önemli hizmet sayfası gibi. İzleyici sayısı plana göre değişir.

Kontrol sıklığı da plana bağlıdır: En seyrek plan 60 dakikada, üst planlar 30, 20 ve 10 dakikada bir kontrol eder. Bu önemli bir bilgidir. 60 dakikalık aralıkta kısa bir kesinti hiç fark edilmeyebilir. Saniyelik izleme gerekiyorsa bu araç o iş için yapılmadı.

İki aşamalı doğrulama

Her hatada alarm çalmak güveni yok eder. Bu yüzden hata görülünce sistem hemen haber vermez, kısa süre sonra tekrar dener. İkinci başarısız denemede kesinti açılır ve size bildirilir. Bu iki aşamalı doğrulama, anlık ağ sorunlarının sahte alarma dönüşmesini azaltır.

Kesinti sınıfları

Sorunun kaynağını anlamanız için kesintiler sınıflandırılır:

• Zaman aşımı: Sunucu yanıt vermedi.
• DNS: Alan adı çözümlenemedi.
• TLS sertifikası: Sertifika sorunu var.
• 4xx: İstemci hatası. Sayfa bulunamadı veya erişim reddedildi.
• 5xx: Sunucu hatası.

Bu sınıf sizi doğru kişiye götürür. DNS hatası alan adı veya DNS sağlayıcısını, 5xx ise yazılım veya sunucuyu işaret eder.

Güvenlik katmanı neden kesinti sayılmaz?

Cloudflare, Sucuri, Akamai ve Imperva gibi güvenlik katmanları izleme botunu engelleyebilir. Bu durumda siteniz müşteriye açıktır, ama izleyici engel sayfası görür. Sistem bu sayfaları tanır ve kesinti saymaz, ayrı olarak bildirir. Panel, izlemeyi sürdürebilmeniz için sizi yönlendirir. Bu sayede gerçek olmayan bir kesinti için alarm almazsınız.

Yine de bu bir uyarıdır. Aynı güvenlik katmanı arama motoru botlarını da engelliyor olabilir. Kuralı kontrol etmek faydalıdır.

Yavaşlık eşiği

Site açık ama çok yavaş olabilir. İzleyici başına hangi yanıt süresinin yavaş sayılacağını belirleyebilirsiniz. Sürekli yavaşlık da müşteri kaybıdır.

Bakım penceresi

Planlı bakım sırasında uyarı gönderilmez. Bakım saatini tanımlayarak gereksiz bildirim almazsınız.

Düzelme bildirimi

Site açılınca kesinti süresiyle birlikte haber gelir. Böylece kesinti kaç dakika sürdü, tek bakışta görürsünüz. Kesintiler ve açık kalma oranı paketinize göre saklanır.

Bildirimler nereye gelir?

Bildirimler panel içinde görünür ve e-posta ile gelir. E-postayı hesap bildirim tercihlerinden yönetebilirsiniz. Önemli bir not: Bildirim e-postasını sitenizle aynı sunucuda çalışan bir adrese yönlendirmeyin. Sunucu kapandığında e-posta da gelmeyebilir. Kişisel veya farklı altyapıdaki bir adres kullanın.

SSL sertifikası izleme

Site adresinize bağlanılırken SSL sertifikası okunur. Sistem son kullanma tarihini kaydeder. Kalan gün belirli eşiklere ulaştığında uyarı verir: 30, 14, 7 ve 1 gün kala, süre dolunca da bir kez daha.

Birden fazla eşik olmasının sebebi basittir: Otomatik yenileme başarısız olduysa bunu en azından 30 gün önce öğrenmek istersiniz. Let's Encrypt gibi sertifikalar kısa ömürlüdür ve otomatik yenilenir. Bu otomasyon sessizce bozulduğunda ilk haber çoğu zaman tarayıcı uyarısıyla gelir. Bu izleme tam olarak bu sessiz arızayı yakalamak için vardır.

Uyarı geldiğinde şunlara bakın: Otomatik yenileme görevi çalışıyor mu? DNS kaydı değişti mi? CDN sertifikası mı yoksa sunucu sertifikası mı sorunlu?

Panel sertifikayı yalnızca kontrol eder, sizin yerinize yenilemez. Yenileme işi sertifikayı yöneten kişide veya barındırma firmanızda kalır.

Alan adı süresi izleme

Alan adı bitiş tarihi kayıt veritabanlarından okunur. SSL ile aynı eşiklerde uyarı alırsınız: 30, 14, 7, 1 ve 0 gün.

Alan adı süresini kaçırmak basit görünür, ama hâlâ sık yaşanan bir felakettir. Kart süresi dolmuştur, faturayı eski çalışan alıyordur, hatırlatma spam klasörüne düşmüştür. Süresi dolan alan adı kapanır, e-postalarınız da durur. Geri almak bazen maliyetli olur, bazen mümkün olmaz.

Bazı alan adı uzantılarında bitiş bilgisi kayıt hizmetlerinden okunamayabilir. Bu durumda ekranda bilgi alınamadığı görünür. Bu izleme, alan adı firmanızın kendi hatırlatmalarının yerine geçmez. Otomatik yenilemeyi ve kart bilgisini de kontrol edin.

Ayrıca kontrol edilebilecekler

Temel izlemeye ek olarak şu kontrolleri alışkanlık haline getirin.

• Kelime sayfaları: Üst planlarda takip ettiğiniz kelimelerin hedef sayfaları da izleyici olarak eklenir. Böylece para getiren sayfalar yalnız ana sayfa üzerinden değil, kendi adresleriyle kontrol edilir.
• Önemli sayfalar: Ana sayfa açık, ama ödeme sayfası kırık olabilir. Kritik akışlar için ayrı izleyici ekleyin.
• Sunucu tarafı yedek: İzleme yedek değildir. Yedeklerinizi ayrıca planlayın.

Hosting veya servis süreleri için hosting takip modülü ayrı bir hesap düzeyi takip sağlar.

Bir kesinti anında ne yapmalısınız?

Bildirim geldiğinde sırayı bozmayın.

1. Doğrulayın. Farklı bir ağdan siteyi açın.
2. Sınıfa bakın. DNS mi, sunucu mu, sertifika mı?
3. Yetkiliye ulaşın. Sunucu sağlayıcınız veya geliştiriciniz kim?
4. Müşteriyi bilgilendirin. Uzun sürecekse sosyal medya veya e-posta ile haber verin.
5. Çözün ve bakın. Düzelme bildirimini bekleyin.
6. Not alın. Neden oldu, neden geç fark edildi, tekrar etmemesi için ne yapılmalı?

Tek sayfalık bir kesinti planı hazırlamak çok değerlidir: kim aranır, hangi hesaplar kullanılır, yedek nerede? Kriz anında aranacak numarayı aramak istemezsiniz.

Haftalık kısa kontrol

Haftada bir şu ekrana bakın:

• Açık kalma oranı beklediğiniz gibi mi?
• Tekrarlayan kısa kesintiler var mı? Gece aynı saatte tekrarlıyorsa yedekleme veya zamanlanmış görev sorun çıkarıyor olabilir.
• Yanıt süresi yavaş yavaş artıyor mu?
• SSL ve alan adı kaç gün kaldı?

Tekrarlayan küçük kesintiler genellikle büyük bir arızanın habercisidir. Yanıt süresindeki artış da barındırma kapasitesinin sınıra geldiğini gösterebilir. Hız sorunlarını site hızı aracıyla ayrıca kontrol edebilirsiniz.

Sistem neleri yapamaz?

• Sitenizi düzeltemez. Sunucuyu yeniden başlatmaz, sertifika yenilemez, alan adı uzatmaz. Haber verir.
• Saniyelik izleme yapmaz. Kontrol aralığı plana göre 10 ile 60 dakika arasındadır. Bu aralıktaki kısa kesintiler kaçabilir.
• Çok noktadan ölçüm iddia etmez. Kontroller tek bir konumdan yapılır, bölgesel sorunları kaçırabilir.
• Ziyaretçi tarafını görmez. Yalnızca belirli adreslere istek gönderir, her kullanıcının yaşadığını ölçmez.
• Sayfanın içeriğini denetlemez. 200 dönen ama bozuk görünen sayfa kesinti sayılmaz. Bu tür sorunları site denetimi ve elle kontrolle yakalarsınız.
• SMS veya telefon araması göndermez. Bildirim panel ve e-posta üzerindendir.
• SLA taahhüdü vermez. İzleme ürünüdür, barındırma sözleşmesi değildir.

Uyarı alma sıklığı ve izleyici sayısı plana göre değişir. Ayrıntılar için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz. Bu bilgiler SEO raporlarına da yansır, otomasyon döngüsü ise tarama adımında siteye erişilemiyorsa bunu görür.

Hangi izleyiciyi hangi adrese kurmalısınız?

İzleyici kotasını rastgele harcamayın. Küçük bir kurumsal site için ana sayfa ve iletişim sayfası yeterlidir. E-ticaret sitesinde ana sayfa, bir kategori, bir ürün ve sepet adımına kadar uzanan adresleri düşünün. Hizmetiniz bir API üzerinden çalışıyorsa sağlık uç noktası ekleyin. Ödeme sağlayıcısının kendi sayfasını izlemek ise size bir şey kazandırmaz, çünkü bu sizin kontrolünüzde değildir.

Çok siteli yapılarda her site için önce ana sayfa, sonra en çok para kazandıran sayfa eklenir. Ajanslar müşteri sitelerinde bu izlemeyi hizmetin bir parçası olarak sunabilir. Kesinti olduğunda müşteriden önce sizin haberiniz olur. Bu da güven kazandıran küçük bir ayrıntıdır.

Kesinti raporu nasıl kullanılır?

Açık kalma oranı tek başına anlamlı bir rakam değildir. Bir ayda bir saatlik kesinti gece yarısı olduysa etkisi azdır, kampanya sırasında olduysa büyüktür. Bu yüzden kesinti geçmişine tarih ve saatle bakın. Barındırma firmanızla konuşurken bu kayıtlar işinize yarar, çünkü "site sık kapanıyor" demek ile "bu ay şu saatlerde kesinti oldu" demek çok farklıdır.

Kayıtların bir başka değeri de sunucu değişikliği kararlarıdır. Tekrar eden kesintiler ve artan yanıt süresi, paket yükseltme veya barındırma değişikliği için somut gerekçe olur. Kararı his yerine kayda dayandırın. Yeni sunucuya geçtikten sonra aynı izleyicilerle karşılaştırma yapın, böylece geçişin gerçekten işe yarayıp yaramadığını görürsünüz.

Kesinti notlarını ekip içinde paylaşın, aynı hata iki kez yaşanmasın.

Kurulum adımları

1. Projeyi ekleyin. Ana sayfa izleyicisi kendiliğinden oluşur.
2. Kritik adresleri ekleyin.
3. Bildirim e-postasını kontrol edin.
4. Yavaşlık eşiğini belirleyin.
5. Planlı bakımınız varsa pencereyi tanımlayın.
6. SSL ve alan adı tarihlerini okuyup not alın.
7. Güvenlik katmanı uyarısı varsa izin kuralını kontrol edin.

Sık sorulan sorular

Kısa bir kesinti sıralamamı düşürür mü?

Kısa ve seyrek kesintiler genellikle etkisizdir. Uzun süren 5xx hataları ise tarama hızını düşürebilir ve sayfaların dizinden çıkmasına yol açabilir.

Güvenlik duvarı uyarısı ne anlama geliyor?

İzleme aracı engel sayfası gördü demektir. Siteniz ziyaretçiye açık olabilir. Kesinti sayılmaz, ayrı bildirilir. Yine de kuralın arama motoru botlarını etkilemediğini kontrol edin.

SSL uyarısı geldi, site çalışıyor, ne yapmalıyım?

Sertifika yaklaşan bir tarihte bitiyor demektir. Otomatik yenilemenin çalıştığını doğrulayın, gerekiyorsa barındırma firmanıza bildirin.

WhatsApp'tan bildirim alabilir miyim?

Şu anda uptime bildirimleri panel ve e-posta ile gönderilir.

Birden fazla sitemi izleyebilir miyim?

Evet, plan kotanıza göre. Her proje için ana sayfa izleyicisi oluşur, ek izleyiciler kotadan düşer.

Kaynaklar

• Google: HTTP durum kodları ve ağ hataları
• Google: robots.txt spesifikasyonu
• Google: Web sitesini geçici olarak duraklatma
• Google: Tarama hızını azaltma
• Google: Core Web Vitals