Döviz kuruna göre fiyat güncelleme: ithal ürünlerde maliyet, marj ve KDV hesabı
Hazırlayan Ersin DorlakYayın: Son güncelleme:
8 dk okuma
Kısa özetDöviz kuruna göre fiyat nasıl hesaplanır? TCMB kur türleri, maliyet, marj, KDV ve yuvarlama ile ithal ürün fiyatlarını düzenli güncelleme yöntemi.
Döviz kuruna göre fiyat belirlemek, dolar, avro ya da başka bir para birimiyle aldığınız ürünün Türk lirası satış fiyatını o günkü kurla yeniden hesaplamaktır. İthal ürün satan bir mağaza için en sık yaşanan sorun, maliyetin her gün değişmesine karşın raftaki ya da sitedeki fiyatın haftalarca aynı kalmasıdır. Kur yükseldiğinde eski fiyattan yapılan her satış marjı eritir; kur düştüğünde ise fiyatı güncellemeyen mağaza rakiplerinin gerisinde kalır. Bu yazıda hangi kurun esas alınacağını, satış fiyatının adım adım nasıl hesaplandığını, güncelleme sıklığına nasıl karar verileceğini, tüketiciye fiyat gösterirken uyulması gereken kuralları ve Otopilot'un Döviz Kuruna Bağlı Fiyat Güncelleyici botunun bu işi nasıl düzenlediğini anlatıyoruz.
Döviz kuruna göre fiyat neden düzenli güncellenmeli?
Dövizle alınan bir ürünün maliyeti iki parçadan oluşur: tedarikçinin döviz cinsinden fiyatı ve o dövizin Türk lirası karşılığı. Tedarikçi fiyatı aylarca sabit kalabilir; kur ise her iş günü değişir. Satış fiyatınız yalnız ilk parçaya bakılarak belirlendiyse, ikinci parçadaki her hareket doğrudan kârınıza yansır.
Bu etkiyi elle izlemek zordur. Yüzlerce ürünlük bir katalogda her ürünün para birimini, alış fiyatını ve mevcut satış fiyatını bir tabloda tutsanız bile, her gün kuru girip tüm satırları yeniden hesaplamak ve hangi ürünün fiyatının gerçekten değişmesi gerektiğine karar vermek zaman alır. Çoğu işletme bu yüzden fiyatları ancak kur sert bir hareket yaptığında topluca günceller; arada geçen sürede ya marj kaybeder ya da gereğinden pahalı satar.
Düzenli güncellemenin faydaları şöyle sıralanabilir:
- Marj korunur. Maliyet kurla birlikte arttığında satış fiyatı da aynı oranda güncellenir, kâr payı erimez.
- Fiyat tutarlı olur. Aynı tedarikçiden gelen ürünler aynı kurla fiyatlanır; bir ürün yeni kurla, diğeri eski kurla satılmaz.
- Gereksiz değişiklik yapılmaz. Küçük kur oynamalarında fiyat sabit tutulur, yalnız belirlediğiniz eşiği aşan farklar güncellenir.
- Karar kayda dayanır. Hangi gün hangi kurla hangi fiyatın önerildiği bellidir; sonradan geriye dönüp bakmak kolaylaşır.
Kur hareketi yalnız fiyatı değil, stok kararlarını da etkiler. Kurun yükseldiği dönemde eski kurla alınmış stok elde varsa, satış fiyatını yeni kura göre güncellemek yerine stok maliyetine göre bırakmak isteyebilirsiniz. Bu bir işletme kararıdır; hesaplama aracı size iki fiyat arasındaki farkı gösterir, hangisini uygulayacağınıza siz karar verirsiniz.
TCMB kurları: döviz ve efektif, alış ve satış
Türkiye'de fiyat hesabında en yaygın kullanılan kaynak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) her iş günü öğleden sonra yayımladığı gösterge niteliğindeki kurlardır. Bu bülten herkese açıktır ve hafta sonu ile resmî tatillerde yayımlanmaz; o günlerde son yayımlanan bülten geçerli kabul edilir.
Bültende her para birimi için dört değer bulunur:
| Kur türü | Ne anlama gelir | Ne zaman tercih edilir |
|---|---|---|
| Döviz alış | Bankaların hesaptaki dövizi alırken esas aldığı gösterge | Dövizle satış yapıp TL'ye çeviren işletmeler |
| Döviz satış | Bankaların hesaptaki dövizi satarken esas aldığı gösterge | Tedarikçiye havaleyle döviz ödeyen alıcılar; en yaygın seçim |
| Efektif alış | Nakit (banknot) dövizin alış göstergesi | Nakit döviz bozduran işletmeler |
| Efektif satış | Nakit dövizin satış göstergesi | Tedarikçiye nakit döviz ödeyen alıcılar |
Bazı para birimleri için efektif kur ilan edilmez. Bu durumda efektif kurla hesap yapmak mümkün olmaz; ya döviz kuruna geçmek ya da o ürünü hesap dışında bırakmak gerekir. Japon yeni gibi bazı para birimlerinin kuru da tek birim yerine yüz birim için ilan edilir; hesapta bültendeki değerin birim sayısına bölünmesi gerekir. Bu ayrıntı gözden kaçtığında fiyat yüz kat yanlış çıkar.
Hangi kuru seçeceğiniz, tedarikçinize nasıl ödeme yaptığınıza bağlıdır. Ödemeyi bankadan döviz alarak yapıyorsanız döviz satış kuru gerçek maliyetinize en yakın göstergedir. Bankanızın uyguladığı kurun TCMB göstergesinden biraz farklı olabileceğini de unutmayın; bu fark için maliyete küçük bir kur tamponu eklemek yaygın bir yöntemdir.
Geçmiş tarihlerin kurlarına ihtiyaç duyarsanız TCMB'nin Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS) de kullanılabilir. Fiyat güncellemesi için ise günlük bülten yeterlidir.
Satış fiyatı nasıl hesaplanır: maliyet, kur, marj ve KDV
Döviz kuruna göre fiyat hesabı birkaç sıralı adımdan oluşur. Her adımı ayrı görmek, sonucun neden beklediğinizden farklı çıktığını anlamayı kolaylaştırır.
- Döviz maliyeti tedarikçinin faturasındaki birim fiyattır.
- TL maliyet döviz maliyetinin seçtiğiniz kurla çarpılmasıyla bulunur.
- Kur tamponu isterseniz TL maliyete eklenir; banka kuru farkı ve ödeme gününe kadarki oynaklık için pay bırakır.
- Marj TL maliyetin üzerine eklenen kâr payıdır.
- KDV satış fiyatı vergiler dahil gösterilecekse ürünün oranıyla eklenir.
- Yuvarlama fiyatı müşterinin okuyacağı düzgün bir sayıya getirir.
Somut bir örnekle bakalım. Tedarikçiden birim fiyatı 12,50 dolar olan bir kulaklık aldığınızı, günün döviz satış kurunun 41,20 TL olduğunu, yüzde otuz marj ve yüzde yirmi KDV uyguladığınızı varsayalım. TL maliyet 515,00 TL olur. Marj eklenince 669,50 TL, KDV eklenince 803,40 TL çıkar. Fiyatların ,90 ile bitmesini istiyorsanız önerilen satış fiyatı 803,90 TL olur. Sitede bu ürün 760,00 TL'ye satılıyorsa fark yaklaşık kırk dört liradır ve güncelleme gerekir.
Marjın neye uygulandığı sık karıştırılan bir noktadır. Marj genellikle maliyetin üzerine eklenir; satış fiyatı içindeki kâr payını hedefliyorsanız hesap farklı yapılmalıdır. Hangisini kullandığınızı bir kez belirleyip tüm ürünlerde aynı yöntemi uygulamak tutarlılık sağlar.
Gümrük vergisi, navlun, sigorta ve pazaryeri komisyonu gibi ek maliyetler de unutulmamalıdır. Bu kalemler ürün başına sabit tutarlıysa döviz maliyetine eklenebilir; satışa oranlıysa marj belirlenirken hesaba katılmalıdır. KDV oranlarının ve ürün sınıflandırmasının güncelliği için Gelir İdaresi Başkanlığı kaynaklarını kontrol etmek gerekir.
Ne sıklıkla güncellemeli: eşik, yuvarlama ve fiyat gösterimi
Kur her gün değiştiği için her gün fiyat değiştirmek hem gereksiz hem de müşteri açısından yorucudur. Bunun yerine bir değişiklik eşiği belirlemek daha sağlıklıdır: önerilen fiyat mevcut fiyattan eşiğiniz kadar ya da daha fazla farklıysa güncelleme yapılır, değilse fiyat olduğu gibi kalır. Küçük bir eşik fiyatı kura yakın tutar ama sık değişiklik doğurur; büyük bir eşik değişiklik sayısını azaltır ama marjda daha uzun süre kayıp yaşatabilir.
Yuvarlama kuralı da güncelleme sıklığını etkiler. On liraya yukarı yuvarlanan fiyatlar küçük kur hareketlerinde aynı kalır; kuruşa kadar hesaplanan fiyatlar her hareketi yansıtır. Ürün grubunuza göre birkaç seçenek arasından seçim yapabilirsiniz:
- Kuruşa kadar: toptan satış ve bayi listeleri için uygundur.
- Bir, beş ya da on liraya yukarı: perakende fiyatların okunmasını kolaylaştırır.
- Doksan kuruşla biten fiyat: perakendede yaygın bir alışkanlıktır.
Fiyatı güncellerken tüketici mevzuatına da dikkat etmek gerekir. Tüketiciye sunulan ürünlerde fiyatın Türk lirası olarak, vergiler dahil ve açıkça gösterilmesi beklenir; etiket fiyatı ile kasada ya da sepette uygulanan fiyatın aynı olması gerekir. Ayrıntılar için Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel Fiyat Etiketi Yönetmeliği'ni ve Ticaret Bakanlığı duyurularını esas alın. Mağazanız varsa etiket değişikliklerini düzenlemek için raf fiyat etiketi değişimi yazımızdaki yönteme bakabilirsiniz.
Pazaryerinde satış yapıyorsanız güncelleme takvimini pazaryerinin kurallarıyla birlikte düşünmek gerekir. Kampanyaya girmiş ürünlerde kampanya süresince fiyat değiştirmek kısıtlı olabilir; indirimli fiyatın hangi önceki fiyata göre hesaplandığı da tüketici mevzuatında ayrıca düzenlenmiştir. Bu nedenle kur kaynaklı fiyat artışlarını kampanya dönemlerinden önce planlamak, kampanya bittikten sonra kalan farkı tek seferde yansıtmak çoğu zaman daha düzenli bir yoldur.
Güncellemeden sonra kısa bir kontrol yapmak da önerilir. Rastgele seçtiğiniz birkaç ürünün sitedeki yeni fiyatını hesaplanan fiyatla karşılaştırın, sepete ekleyip KDV ve kargo dahil toplamın beklediğiniz gibi çıktığına bakın. Toplu aktarımlarda sütun kayması ya da ondalık ayırıcı farkı gibi hatalar ancak bu kontrolle fark edilir.
Toplu fiyat değişikliğini siteye aktarmak ayrı bir iştir. Hesaplanan fiyatları Excel ya da CSV ile sitenize yüklemenin yollarını Excel ile toplu fiyat güncelleme yazımızda anlattık.
Otopilot ile döviz kuruna göre fiyat güncelleme
Otopilot'un Döviz Kuruna Bağlı Fiyat Güncelleyici botu yukarıdaki hesabı tüm ürün listeniz için aynı anda yapar. Ürün listenizi stok kodu, ürün adı, döviz cinsinden maliyet, para birimi, isteğe bağlı ürüne özel marj ve mevcut TL satış fiyatıyla Excel ya da CSV olarak yüklersiniz. Para birimi USD, EUR, GBP gibi kodlarla ya da dolar, avro, sterlin işaretleriyle yazılabilir.
Kur, TCMB'nin günlük bülteninden okunur ve ekranın üst kısmında bülten tarihiyle birlikte gösterilir. Fiyat kuralları kartında kur türünü, varsayılan marjı, KDV oranını, kur tamponunu, yuvarlamayı ve değişiklik eşiğini seçersiniz. Güncel kurla hesapla düğmesine bastığınızda her ürün için kur, TL maliyet, mevcut fiyat ve önerilen fiyat listelenir; ürünler Artmalı, Düşebilir, Eşik içinde ya da Mevcut fiyat yok olarak işaretlenir. Bültende bulunmayan ya da seçtiğiniz kur türü ilan edilmeyen para birimleri ayrıca belirtilir ve hesaplanmaz.
Bot sitenizdeki fiyatı kendisi değiştirmez. Değişen ürünleri CSV olarak indirir, sitenize ya da pazaryerinize aktarırsınız. Aktarımdan sonra Sitemde güncelledim düğmesiyle mevcut fiyatlar kaydedilir; bir sonraki karşılaştırma bu fiyatlara göre yapılır. Hafta içi her gün bülten yayımlandıktan sonra liste yeniden kontrol edilir ve eşiği aşan fark varsa panel, Telegram ve e-postayla günde bir kez bildirim alırsınız.
TCMB'ye o an ulaşılamazsa son alınan bülten eski olarak işaretlenir; hiç bülten alınamamışsa hesap yapılmaz. Kur tahmin edilmez.
Restoran ya da kafe işletiyorsanız ve maliyetleriniz malzeme fiyatlarına bağlıysa benzer bir hesabı menü fiyatlandırma ve reçete maliyeti yazımızda bulabilirsiniz.
Botun paket ve süre seçenekleri için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hangi kur türünü seçmeliyim?
Tedarikçinize bankadan döviz alarak ödeme yapıyorsanız döviz satış kuru gerçek maliyetinize en yakın göstergedir. Nakit döviz kullanıyorsanız efektif satış kurunu seçebilirsiniz; efektif kuru ilan edilmeyen para birimleri bu durumda hesaplanmaz.
Hafta sonu hangi kur kullanılır?
TCMB bülteni hafta sonu ve resmî tatillerde yayımlanmaz. Bu günlerde son yayımlanan bülten kullanılır; ekranda bülten tarihi her zaman görünür.
Bot sitemdeki fiyatları kendisi değiştirir mi?
Hayır. Önerilen fiyatları hesaplar ve CSV olarak verir. Fiyatları sitenize ya da pazaryerinize siz aktarırsınız; aktardıktan sonra mevcut fiyatları panelde kaydedebilirsiniz.
Ürüne özel marj verebilir miyim?
Evet. Yüklediğiniz dosyada marj sütunu varsa o ürün için dosyadaki değer kullanılır; boş bırakılan ürünlerde fiyat kurallarındaki varsayılan marj uygulanır.
Gümrük ve kargo maliyetini nasıl eklerim?
Ürün başına sabit tutarlı ek maliyetleri döviz maliyetine ekleyerek yükleyebilirsiniz. Satışa oranlı giderleri ise marjı belirlerken hesaba katmanız gerekir.
Kaynaklar
Bu sayfayı kim hazırladı?
Bu içeriği Otopilot kurucusu Ersin Dorlak, ürünü geliştiren ekiple birlikte hazırladı. Deneyimimizi kendi sitemizde ediniyoruz: otopilot.net'i de aynı panelden, 99 kurallı denetimle tarıyor ve çıkan bulguları düzeltiyoruz. Ölçmediğimiz bir rakamı ölçülmüş gibi yazmıyoruz.
Ekibimiz ve ilkelerimizSitenizde aynı kontrolleri yapın
Ücretsiz site analiziyle sayfalarınızdaki teknik ve içerik sorunlarını görün. Düzeltmeleri panelde hazırlamak ve sitenize uygulamak için planları inceleyin.