Gemini'de görünmek: Google arama dayanağı, Google-Extended ve ölçüm

Gemini'de görünmek, kullanıcı Gemini uygulamasına bir soru sorduğunda markanızın cevapta anılması ve sitenizin kaynak olarak gösterilmesi demektir. Gemini'yi diğer asistanlardan ayıran şey, arkasında Google arama dizininin bulunmasıdır: Gemini güncel bilgi gerektiren sorularda Google Aramadan içerik çekerek cevabını dayandırır. Bu yüzden Gemini çalışması, klasik Google SEO'sundan kopuk bir iş değildir.

Ama bir istisna var ve çoğu site sahibi bunu bilmiyor: Google-Extended adlı robots.txt belirteci. Bu yazıda Gemini'nin içeriğinize nasıl ulaştığını, Google-Extended'ın gerçekte neyi kontrol ettiğini, AI Overviews ile Gemini arasındaki farkı ve Gemini'deki görünürlüğünüzü nasıl ölçeceğinizi anlatıyoruz.

Gemini cevabını nereden alır?

Google'ın geliştirici belgeleri, Gemini'nin Google Arama ile dayanak (grounding) özelliğini şöyle anlatır: Model, sorunun cevabını bir arama ile iyileştirip iyileştiremeyeceğine karar verir. Gerekirse bir ya da birden fazla arama sorgusu üretip çalıştırır, sonuçları işler ve cevabını yazar. Dönen cevap, kullanılan arama sorgularını ve cevabın hangi kısmının hangi kaynağa dayandığını gösteren alıntı bilgilerini taşır.

Google'ın tarayıcı belgesi ise "dayanak" kavramını tanımlar: istem anında Google Arama dizininden modele içerik sağlamak. Bu tanım, Gemini uygulamalarının güncel sorularda Google'ın arama dizinine dayandığını açıkça gösterir.

Site sahibi için anlamı şudur:

• Google dizininde olmayan sayfa dayanak olamaz: Gemini'nin bir sayfayı kaynak gösterebilmesi için önce sayfanın Google tarafından taranıp dizine alınmış olması gerekir.
• Klasik SEO temeli geçerlidir: Taranabilirlik, dizine alınabilirlik, net başlıklar ve soruya doğrudan cevap veren içerik Gemini için de ön koşuldur.
• Bir kontrol daha vardır: Google-Extended belirteci, dizindeki içeriğinizin Gemini uygulamalarında dayanak olarak kullanılıp kullanılamayacağını yönetir.

Bu son madde, Gemini'yi ChatGPT ve Perplexity'den ayıran en önemli teknik farktır.

Gemini'de görünmek için Google-Extended ayarı

Google-Extended ayrı bir tarayıcı değildir. Google sitenizi her zamanki tarayıcılarıyla tarar; Google-Extended yalnız robots.txt içinde bir belirteç olarak kullanılır ve taranan içeriğin yapay zekâ amaçlı kullanımını yönetir.

Google'ın belgesine göre bu belirteç iki şeyi kapsar:

1. İçeriğin, Gemini uygulamalarını ve Vertex AI'daki Gemini API'sini besleyen gelecekteki Gemini modellerinin eğitiminde kullanılması.
2. İçeriğin, Gemini uygulamalarında ve Vertex AI'daki Google Arama ile dayanak özelliğinde dayanak olarak kullanılması.

Aynı belge, Google-Extended'ın bir sitenin Google Aramaya dahil edilmesini etkilemediğini ve Google Aramada sıralama sinyali olarak kullanılmadığını da yazar.

Tablonun ikinci satırı, birçok sitenin farkında olmadan düştüğü durumdur. "Yapay zekâ eğitimine içerik vermeyelim" düşüncesiyle Google-Extended'ı kapatan bir site, Google'ın belgesine göre Gemini uygulamalarında dayanak olarak kullanılma imkânını da kapatmış olur. Bu bir hata değil, bir tercihtir; ama bilinçli verilmesi gerekir.

Karar verirken şunları tartın:

• İçeriğiniz ürününüz mü? Haber, araştırma ya da ücretli eğitim içeriği satan bir yayıncı için eğitim kullanımını kapatmak anlamlı olabilir.
• İçeriğiniz pazarlamanız mı? Hizmet ya da ürün tanıtan bir işletme için Gemini'de kaynak gösterilmek genellikle eğitim kaygısından daha değerlidir.
• Karar tek seferlik değil: robots.txt kuralını istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Ama dayanak kullanımını açtığınızda sonucun hemen yansımasını beklemeyin.

Diğer yapay zekâ botlarıyla birlikte örnek kuralları yapay zekâ botları ve robots.txt rehberinde bulabilirsiniz.

Gemini ile AI Overviews aynı şey mi?

Değil, ve bu ayrım kontrol araçlarını da değiştirir. AI Overviews ve AI Mode, Google Aramanın içindeki yapay zekâ özellikleridir. Gemini ise ayrı bir uygulamadır.

Google'ın yapay zekâ özellikleri sayfasına göre AI Overviews ve AI Mode'da görünmek için ek bir gereksinim yoktur: Sayfanın dizine alınmış ve snippet ile gösterilmeye uygun olması yeterlidir. Bu özelliklerde görünmeyi sınırlamak için nosnippet, data-nosnippet, max-snippet ya da noindex kullanılır. Google-Extended ise yapay zekâ özelliklerini değil, diğer Google sistemlerindeki eğitim ve dayanak kullanımını yönetmek için anılır.

Kısaca:

• AI Overviews ve AI Mode: Arama özelliğidir; Googlebot ve snippet kontrolleri belirleyicidir. Trafik Search Console'da Web arama türü içinde raporlanır.
• Gemini uygulaması: Ayrı bir üründür; arama dizinine dayanır, ama dayanak kullanımı Google-Extended ile yönetilir. Trafik GA4'te gemini.google.com yönlendiricisiyle görünebilir.

AI Overviews tarafını Google yapay zekâ cevaplarında görünmek yazısında ayrıntılı ele aldık.

İçeriği Gemini için güçlendirmek

Gemini, cevabını Google arama sonuçlarına dayandırdığı için içerik tarafındaki iş büyük ölçüde iyi bir Google içeriği hazırlamakla örtüşür. Yine de üretken bir motorun cevabın parçası olarak alıntılayacağı içerik için birkaç noktayı vurgulamak gerekir.

Soruyu doğrudan cevaplayın. Model bir arama sorgusundan gelen sonuçları okurken cevabı arar. Sayfanızın ilk paragrafı sorunun cevabını açıkça veriyorsa alıntılanması kolaylaşır.

Bir sayfada bir konu. Birden fazla sorgu üreten bir model, her alt soruda farklı sayfaları tarayabilir. Fiyat, süre, adımlar ve karşılaştırma gibi alt soruları ya aynı sayfada ayrı başlıklarla ya da birbirine bağlı ayrı sayfalarla kapsayın.

Varlık bilgisini netleştirin. Gemini bir markayı anarken o markanın ne olduğunu bilmek ister. Organization şeması, tutarlı bir "Hakkımızda" sayfası ve sameAs ile bağlanmış resmî profiller, işletmenizin kim olduğunu makinece okunur kılar. Bu konuyu sameAs nedir yazısında anlattık.

Yapısal veri görünen metinle tutarlı olsun. Google, yapısal verinin sayfadaki görünür metinle eşleşmesini iyi uygulamalar arasında sayar. Şemada olup sayfada olmayan bilgi bir güven sorunudur.

Yerel işletmeyseniz profilinizi güncel tutun. Google, işletme bilgilerinin İşletme Profili üzerinden yönetilmesini önerir. Yerel bir soruda Gemini'nin işletmeniz hakkında doğru bilgi vermesi bu bilgilerin güncelliğine bağlıdır.

Beş dakikalık Gemini denetimi

Gemini tarafındaki temel engelleri hızla elemek için şu kısa listeyi kullanabilirsiniz:

1. robots.txt'yi açın: alanadiniz.com/robots.txt adresinde User-agent: Google-Extended grubu var mı, varsa altında Disallow: / yazıyor mu? Bu satırı sizin bilginiz dışında bir eklentinin eklemiş olması mümkündür.
2. Dizine alınmayı kontrol edin: Search Console'daki URL denetleme aracıyla önemli sayfalarınızın dizinde olup olmadığına bakın. Dizinde olmayan sayfa dayanak olamaz.
3. Snippet kontrollerine bakın: Sayfalarınızda bilmeden bırakılmış nosnippet ya da çok kısa bir max-snippet değeri var mı? Bu etiketler Google Aramadaki yapay zekâ özelliklerinde içeriğin kullanımını sınırlar.
4. Organization şemasını doğrulayın: Ana sayfanızda işletmenizi tanımlayan şema ve sameAs bağlantıları var mı?
5. İşletme Profili'ni kontrol edin: Yerel bir işletmeyseniz adres, telefon ve çalışma saatleri güncel mi?

Bu beş adım bir sorunu bulmazsa, Gemini'de görünmemenizin nedeni büyük olasılıkla teknik değil, içerik ve marka sinyaliyle ilgilidir.

Gemini'de görünüp AI Overviews'ta görünmemek mümkün mü?

Mümkün, tersi de mümkün. İki ürün farklı kontrol mekanizmalarına bağlıdır: AI Overviews'ta görünmeyi Googlebot erişimi ve snippet kontrolleri belirler; Gemini uygulamasında dayanak olarak kullanılmayı ise Google'ın belgesine göre Google-Extended de etkiler. Ayrıca iki ürün aynı soruya farklı arama sorgularıyla yaklaşabilir. Bu yüzden ikisini ayrı ayrı izlemek gerekir.

Gemini'deki görünürlüğü ölçmek

Gemini'de görünüp görünmediğinizi anlamanın en basit yolu, müşterilerinizin sorduğu soruları Gemini'ye sormaktır. Ama tek bir denemeye bakarak karar vermeyin; aynı soru farklı zamanlarda farklı cevaplar üretebilir.

Otopilot'un GEO kategorisi Gemini ölçümünü Google arama dayanaklı yanıtlarla yapar. Ölçüm kendi Gemini API anahtarınızla çalışır: Google AI Studio'dan aldığınız anahtarı Hesap → Yapay zekâ anahtarlarım sayfasına girip Test et ile doğruladığınızda Gemini motoru GEO ekranlarında listelenir. Soru seti Search Console sorgularınızdan, takip ettiğiniz kelimelerden ve site sayfalarınızdan türetilir; her soru varsayılan olarak üç kez sorulur ve oranlar bu tekrarlardan hesaplanır.

Ölçümden sonra şu ekranlara bakın:

1. Motorlara göre anılma payı: Gemini'deki payınızı ChatGPT ve Perplexity ile karşılaştırın. Gemini'de belirgin şekilde düşükseniz robots.txt'de Google-Extended kuralınızı kontrol edin.
2. Motor × soru tablosu: Gemini'nin hangi sorularda sizi andığını görün.
3. Yapay zekânın gösterdiği kaynaklar: Gemini'nin sizin yerinize hangi alan adlarına dayandığını inceleyin.
4. Yapay zekâdan gelen ziyaretler: GA4 bağlıysa gemini.google.com kaynaklı oturumları görün.

API ile alınan cevaplar, uygulamada oturum açmış bir kullanıcının gördüğü cevaptan farklı olabilir. Bu yüzden sonuçları haftalık eğilim olarak okuyun. Ekranların ayrıntısı GEO özellik sayfasında, teknik ön kontroller ise GEO hazırlık testinde yer alıyor.

Bir değişiklik yaptıktan sonra, örneğin Google-Extended kuralını kaldırdıktan sonra, etkiyi birkaç haftalık eğilimde arayın. Değişikliğin tarihini not edin ve Haftalık eğilim ekranında o tarihten önceki ve sonraki haftaları karşılaştırın.

Sık sorulan sorular

Google-Extended'ı kapatırsam Google'daki sıram düşer mi?

Google'ın belgesine göre düşmez. Google-Extended bir sitenin Google Aramaya dahil edilmesini etkilemez ve sıralama sinyali olarak kullanılmaz. Ancak aynı belgeye göre içeriğinizin Gemini uygulamalarında dayanak olarak kullanılmasını da kapatır; Gemini'deki görünürlüğünüz etkilenebilir.

Gemini'de görünmek için ayrı bir dosya ya da işaretleme gerekir mi?

Gemini için Google'ın yayımladığı ayrı bir dosya ya da işaretleme gereksinimi yoktur. Temel koşullar sayfanın Google tarafından dizine alınmış olması ve Google-Extended ile dayanak kullanımının kapatılmamış olmasıdır. llms.txt gibi dosyalar bir zarar vermez ama Google bunları gereklilik olarak tanımlamaz.

Gemini yanıtında markam geçiyor ama sitem kaynak gösterilmiyor. Neden?

Model markanızı başka sitelerdeki bilgilerden tanıyor olabilir: rehberler, karşılaştırma yazıları ya da haberler. Bu durumda sizin sayfanız yerine o sayfalar dayanak olur. Sorunun cevabını doğrudan veren bir sayfanız yoksa ya da varsa ama dizinde değilse, kaynak gösterilme ihtimaliniz düşer.

Gemini ölçümü için Google hesabımı bağlamam gerekir mi?

Otopilot'ta Gemini ölçümü yalnız Gemini API anahtarınızla yapılır; Google hesabınızın oturumuna erişilmez. Soru setinin gerçek talepten kurulması için Search Console bağlantısı önerilir, ama zorunlu değildir; bağlantı yoksa sorular site sayfa ve kategori başlıklarından çıkar.

Search Console'da Gemini trafiğini görebilir miyim?

Search Console, Google Aramadaki performansı raporlar; Google'ın belgesine göre AI Overviews ve AI Mode trafiği Web arama türü içinde yer alır. Gemini uygulaması ise ayrı bir üründür ve buradan gelen tıklamalar Search Console'da ayrı bir satır olarak görünmez. Gemini'den gelen ziyaretleri görmek için GA4'te gemini.google.com kaynaklı oturumlara bakmanız gerekir.

Google-Extended kuralını eklentim mi yazdı, nasıl anlarım?

robots.txt dosyanızı tarayıcıda açın ve Google-Extended grubunu arayın. WordPress sitelerde robots.txt çoğu zaman fiziksel bir dosya değil, SEO ya da güvenlik eklentisinin ürettiği sanal bir çıktıdır. Kuralı siz yazmadıysanız eklentilerin "yapay zekâ botlarını engelle" türü ayarlarını kontrol edin. Otopilot'un yapay zekâ kontrolü aracı, Google-Extended'ın bugünkü durumunu ayrı bir satırda gösterir.

Kaynaklar

• Google Search Central: Yaygın Google tarayıcıları ve Google-Extended
• Google AI Studio: Google Arama ile dayanak
• Google Search Central: Yapay zekâ özellikleri ve web siteniz
• Google Search Central: Yapısal veriye giriş
• Google Search Central: İşletme ayrıntılarınızı Google'da paylaşma